Τι να σπουδάσω και τι δουλειά να κάνω τώρα με την κρίση; Eρώτημα που απευθύνουν όλο και περισσότεροι νέοι, περιμένοντας μια πειστική απάντηση, σε μια εποχή που κάτι τέτοιο μόνο εύκολο δεν είναι. Μόλις προχθές διάβασα στατιστικά που δείχνουν ότι εντός του 2012, το 90% των νέων επιχειρήσεων που άνοιξαν στην επικράτεια ήταν μπαρ, καφετέριες και φαγάδικα. Μες στην πρωτοτυπία είμαστε δηλαδή.
Καινοτομία, νέες υπηρεσίες, φρέσκες ιδέες μάλλον είναι άγνωστες λέξεις για τους περισσότερους επίδοξους νέους επιχειρηματίες. Θα μου πείτε, κακό είναι να ανοίγουν νέες επιχειρήσεις; Ανάπτυξη δεν θέλουμε;
Κακό δεν είναι, απλά έτσι δεν θα βγούμε από την κρίση ούτε σε εκατό χρόνια. Και ερχόμαστε στο αρχικό ερώτημα: Δηλαδή, εσύ τι θα πρότεινες στο παιδί σου να σπουδάσει, ώστε να έχει μια καλή προοπτική για αξιοπρεπή διαβίωση εντός ή εκτός συνόρων; Και αυτές οι σπουδές πώς μπορούν να τον οδηγήσουν στην επαγγελματική καταξίωση;
Κατά τη γνώμη μου πάντα, ένας 18 χρονος που βρίσκεται προ των πυλών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να σχεδιάσει όλο του το μέλλον πάνω στο τρίπτυχο: Ευρύ αντικείμενο προπτυχιακών σπουδών-εξειδίκευση υψηλού επιπέδου μέσω μεταπτυχιακών σπουδών-επιχειρηματικότητα και καινοτομία μετά τις σπουδές.
Με απλά λόγια, είναι λάθος να σπουδάσω Στατιστική (απλό παράδειγμα φέρνω) ενώ μπορώ να σπουδάσω Μαθηματικά και να εξειδικευτώ στη Στατιστική. Αντίστοιχα, γιατί να πάρω πτυχίο Επιστήμης Υλικών και όχι
Φυσικού, με μετέπειτα εξειδίκευση στα Υλικά; Όσο ευρύτερο και “κλασσικό” αντικείμενο σπουδών επιλέξω σε προπτυχιακό επίπεδο, τόσο μεγαλύτερη ΄΄αντίσταση΄΄ θα έχω εξασφαλίσει στις εποχικές μεταβολές της “μόδας” των σπουδών.
Γιατί στις φετινές βάσεις εισαγωγής είδαμε 1455 μόρια μείωση στο Χρηματοοικονομικό του Πειραιά, και μόλις 228 στο Φυσικό της Αθήνας; Γιατί έχουν γκρεμιστεί στα τάρταρα οι βάσεις στα Παιδαγωγικά τμήματα; Γιατί απλά, κατόπιν εορτής, ο μέσος Έλληνας διαπίστωσε έντρομος ότι ο ΄΄παράδεισος΄΄ των 1500 ευρώ τον μήνα, με ωράριο 8.30-14.00 ενός τυπικού δασκάλου είναι πλέον εικονική πραγματικότητα.
‘Αντε και σπούδασα όμως το ΄΄κατάλληλο΄΄ αντικείμενο, έκανα και το “καλό” Master μετά τι κάνω; Σίγουρα, μην περιμένει κανείς να του ανοίξουν διάπλατα ο πόρτες με 4000 Ε πρώτο μισθό κτλ. Θα πρέπει πρώτα να περάσει ένα στάδιο διερεύνησης της αγοράς, να εργαστεί περιοδικά σε διάφορους τομείς, να σταθμίσει τα πράγματα και να καταστρώσει τα δικά του πλάνα.
Αναφέρω ένα παράδειγμα, πραγματικό από τον δικό μου περίγυρο. Νέος 28 ετών, με πτυχίο Πολιτικού Μηχανικού από το ΑΠΘ, έκανε Master στα Ναυτιλιακά στο Λονδίνο, και σε συνδυασμό με πολύ καλές γνώσεις ξένων γλωσσών και Η/Υ, βρήκε αμέσως δουλειά στην Ολλανδία, και σήμερα πλέον στο Λονδίνο. Μισθός 2500e με ωράριο 8.00-17.00 σε μια από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρίες του πλανήτη. Θα μου πείτε ότι είναι μεμονωμένο παράδειγμα και ότι αναγκάστηκε να φύγει από την Ελλάδα.
Σωστά, όμως εδώ δεν συζητάμε για το τι θα επιθυμούσαμε να συμβεί στα παιδιά μας αλλά για το ποιες ρεαλιστικές δυνατότητες και διεξόδους πρέπει να τους δείξουμε. Δεν φτιάχνουμε ευχολόγια αλλά πλάνα επιβίωσης.
Όσο για την επιχειρηματικότητα, θα πάω στο άλλο άκρο. Χωρίς σπουδές, σ’ ένα χωριό της Έδεσσας, μια ομάδα μεσόκοπων γυναικών, πήρε την τύχη στα χέρια της και έφτιαξε έναν μικρό συνεταιρισμό με αντικείμενο καλλυντικά από …γάλα γαϊδούρας. Αστείο; Ίσως, όμως οι εν λόγω κυρίες εξασφάλισαν ένα αξιοπρεπέστατο εισόδημα, αντί να βλέπουν όλη μέρα τον Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή, περιμένοντας την τρόικα να αυξήσει το επίδομα ανεργίας…
Λύσεις υπάρχουν, σίγουρα όχι εύκολες και όχι ίδιες για όλους. Από ναυτιλιακά στο Λονδίνο μέχρι το γάλα γαϊδούρας, ο καθένας ας ψάξει τι θέλει, τι μπορεί και κυρίως τι είναι διατεθειμένος να κάνει για να επιβιώσει εν μέσω τυφώνα. Το να κατηγορεί τον καπετάνιο γιατί ενέσκηψε θύελλα είναι εύκολη λύση, αλλά οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια το πλοίο στα βράχια…
ΥΓ. Μια άποψη για το μέλλον της εκπαίδευσης και απασχόλησης σε παγκόσμιο επίπεδο μπορείτε να δείτε στο ακόλουθο σχετικό video. Προέρχεται από Έλληνα καθηγητή του εξωτερικού, ίσως φανεί ΄΄αιρετική΄΄ αλλά σίγουρα είναι ενδιαφέρουσα…
