Ο Θεός μιλάει Ελληνικά

Δευτέρα  εννιά του Φλεβάρη, η ημέρα είναι αφιερωμένη από την ανθρωπότητα στην Ελληνική γλώσσα.  Ο Θεός μιλάει Ελληνικά: Η φράση αποδίδεται στον Νίτσε παρ’ όλον ότι κάποιοι αμφισβητούν το γεγονός. Παρά ταύτα κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι ο μεγάλος Γερμανός φιλόσοφος υπήρξε λάτρης και εραστής της γλώσσας μας και ίσως η φράση αυτή να συνοψίζει την στάση του μεγάλου ανδρός απέναντι στον πολιτισμό των Ελλήνων.

Τον θαυμασμό προς την γλώσσα μας εξέφρασε ο νομπελίστας ποιητής μας Οδυσσέας Ελύτης με ένα στίχο του: «την γλώσσα μου έδωσαν Ελληνική, το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου» κι εγώ ο ταπεινός θυμάμαι την εισαγωγή μιας ποιητικής μου συλλογής που δημοσιεύθηκε πριν από 20 χρόνια:

Τους τραχείς ήχους της φύσης εξημέρωσες με μια συνεχή και άοκνη προσπάθεια από το βάθος του αλήσμονα χρόνου και σμίλεψες λέξεις που στα αισθήματα των ανθρώπων και στις πράξεις ταιριάζουν.

Η μελωδία της αγοράς με συναρπάζει. Εκεί άνδρες φιλόδοξοι δομούν την τύχη της πόλης με λόγο ταιριαστό και πειστικό και παρακαταθήκη στις γενιές που θα ‘ρθουνε κληροδοτούνε τον πολιτισμό τους

Η φωνή του ηθοποιού διακονεί την Μούσα στο ανοικτό θέατρο. Εκεί την μοίρα των ανθρώπων τραγουδούν οι ποιητές με λόγο όμηρο και τους πολίτες τέρπουν και στην καλότυχη την πόλη, την αίγλη των αιώνων που ακολουθούν χαρίζουνε. 

Στον ίσκιο της Ακρόπολης φτάνει το βουητό από το εργοτάξιο του Παρθενώνα και σμίγει με τον λόγο του δάσκαλου Σωκράτη, ήμερο και σοφό, που ξεναγεί των νέων τις καρδιές στα πολιτισμικά τα μονοπάτια του ορθού λόγου για να γνωρίσουν το φαέθον ήθος και να κατανοήσουν την δημιουργό Δημοκρατία. 

Την γλώσσα σου θαυμάζω Ίωνα που μου επιτρέπει να εκφράζω τις σκέψεις και τα συναισθήματα μου στην ένταση που τα νιώθω και να τους προσδίδω την επιθυμητή χροιά που συνοδεύει το αίσθημα της στιγμής, με φράσεις που δεν αφήνουν ίχνη αμφιβολίας για την πρόθεση του λόγου μου.

Η γλώσσα μας είναι το μεγαλύτερο και σπουδαιότερο δημιούργημα του πολιτισμού μας και είναι προφανής η αναγνώριση του ρόλου που έπαιξε στην διαμόρφωση του παγκόσμιου πολιτισμού.

Κάποιος αδιάβαστος πολιτικός ονόμασε αφελώς κάποτε το έθνος των Ελλήνων «Ανάδελφον», αλλά φαίνεται πως όλοι ομιλούν Ελληνικά:

Οι Αραουκανοί της Χιλής ( Ίντο Κιλαπάν)
Εβραίοι και Άραβες (Ιωσήφ Γιαχούντα)
Βάσκοι και των Ίνκας (Σ. Δωρικός – Κ. Χατζηγιαννάκης)

Οι Αϊνού της Ιαπωνίας και οι Καλάς του Αφγανιστάν ζητούν να τους αναγνωρίσουμε την Ελληνική καταγωγή τους. Ελληνικά ομιλούν οι Γκρεκάνοι της νότιας Ιταλίας και οι εκατοντάδες κοινότητες των Ελλήνων της διασποράς μα λέξεις Ελληνικές θα βρούμε επίσης πολύ μακριά, ακόμη και στις γλώσσες των Σιού του Καναδά και των Τσερόκι των ΗΠΑ

Είναι γνωστή η περίπτωση του αειμνήστου Ξενοφώντος Ζολώτα του 1959 σε μια συνεδρία του ΔΝΤ, όπου μίλησε στην αγγλική χρησιμοποιώντας μόνο ελληνικές λέξεις.

Είναι γνωστή επίσης η θεωρία της Ινδοευρωπαϊκής ομογλωσσίας αλλά είναι εμφανής και η επιρροή που έχουν ασκήσει διαχρονικά στις Ευρωπαϊκές γλώσσες, τα διάφορα πρωτοελληνικά Πελασγικά  αλλά και ύστερα ιδιώματα, όπως η Αιολική μέσω της Λατινικής αλλά και η σύγχρονη Ιωνική διάλεκτος της Δημοκρατίας και του πολιτισμού.

Τις αγορεύειν βούλεται,  διαβάζουμε ακόμη και σήμερα στην Πνύκα. Είχαν όλοι το δικαίωμα να μιλήσουν στην εκκλησία του Δήμου αλλά ο χρόνος ήταν περιορισμένος. Έπρεπε να πουν πολλά με λίγα λόγια. Έτσι η γλώσσα μαλάκωσε και χρησιμοποίησε τύπους περιεκτικούς για να αποκτήσει αυτήν την ικανότητα.

Ή γλώσσα έσπρωξε μπροστά τον πολιτισμό και ο πολιτισμός υποχρέωσε την γλώσσα να εξελιχθεί. Σήμερα στα χρόνια της παρακμής η γλώσσα άρχισε να χάνει αυτήν της την ικανότητα, πχ :

«βροτοίσιν ουδέν εστ’ απώμοτον» λέει ο Σοφοκλής στην Αντιγόνη και σήμερα για τον ίδιο λόγο θα πούμε: «Μπορεί να παραβιάσει τον όρκο του όποιος προσπαθεί να επιζήσει». Δέκα λέξεις σήμερα αντί τεσσάρων του χθες.

Δυστυχώς η γλώσσα μας έχει γίνει στόχος των ανοήτων στο τελευταίο αιώνα, αυτόν της παρακμής που ζούμε τώρα κι εγώ νιώθω σήμερα την ανάγκη να απευθυνθώ στους νέους μας και να τους παροτρύνω με τους στίχους του Κωστή Παλαμά:

«Ω λιγοστοί κι ώ διαλεχτοί κι αρίφνητοι αύριο ίσως!

Είναι μια αλήθεια κάτου εδώ που τη χτυπάει το μίσος,

είν εδώ πέρα μια Ομορφιά που η καταφρόνια δένει,

κι είν εδώ πέρα μια Αρετή δειλή και ντροπιασμένη.

‘Ω νέοι, ώ πρωτοξύπνητοι στο φώς, χαρές τ΄Απρίλη,

από τους πράσινους κορμούς γινοντ’ οι άσπροι στύλοι!

Στη χώρα εσείς οι λειτουργοί κι οι λατρευτάδες είστε·

δε φτάνει· εμπρός ! για τους Θεούς, ώ νέοι, πολεμείστε.»

Χρειάζεται να αποκτήσετε δεξιότητα στην ορθή χρήση της γλώσσας μας:

Αναζητείστε το έτυμον των λέξεων και θα γοητευθείτε από την ομορφιά που κρύβουν μέσα τους: πχ. Φαός – άλς – άρω > Φως – θάλασσα – σωρεύω > Φάληρο, το σημείο που σωρεύεται το θαλασσινό φως. Αυτή την ψευδαίσθηση θα την έχετε αν σταθείτε, κάποια ηλιόλουστη ημέρα και κοιτάξετε την θάλασσα αμέσως μετά την δύση του ηλίου
Δείτε τις λέξεις που παράγει κάποιο ρήμα με τις προθέσεις της γλώσσας μας.

Θα διαπιστώσετε ότι η γλώσσα δεν έχει ακόμη εξαντλήσει την δυνατότητά της να φτιάχνει νέες λέξεις. Δείτε τους νεολογισμούς που έχουν φτιάξει οι Ευρωπαίοι και εμείς για να καλύψουμε νέες ανάγκες. π.χ.  τηλέφωνο/ telephon > τήλε (μακριά) – φωνή

Αλλάζουμε την θέση των λέξεων στην ίδια φράση. Λέμε το ίδιο πράγμα αλλά τονίζουμε διαφορετική πλευρά του νοήματος, πχ :

«Αύριο- θα πάω- για μπάνιο- με την Μαρίνα»

Αλλάζοντας διαρκώς την θέση των τμημάτων της φράσης θα σχηματισθούν 24 διαφορετικές εκδοχές της που η κάθε μια δίνει έμφαση σε κάτι διαφορετικό.

Χρησιμοποιώντας αυτή την διατύπωση εννοώ ότι θα πάω για μπάνιο με την Μαρίνα και όχι με κάποια άλλη. Αν όμως πω «Με την Μαρίνα θα πάω αύριο για μπάνιο» εννοώ ότι για μπάνιο με την Μαρίνα θα πάω αύριο και όχι μια άλλη ημέρα, κ.ο.κ. Μόνο στα Ελληνικά γίνεται αυτό.