Σε προηγούμενο άρθρο με τον τίτλο «Ιθάκη» επιχειρήσαμε μια πρώτη ετυμολόγηση της λέξης «Ελεύθερος». Σήμερα θα επιχειρήσω μια πλήρη ανάλυση, σύμφωνα με την θεωρία που ανέπτυξε ο Πλάτων στον διάλογο του με τον τίτλο «ΚΡΑΤΥΛΟΣ».
Ελεύθερος λοιπόν εκ του ελεύθειν – ερώ = πηγαίνω όπου αγαπώ , όπου θέλω. Ελεύθερος είναι εκείνος που μπορεί να πάει όπου θέλει.
Σήμερα θα αναλύσουμε όλη την φράση που μας έδωσε αυτήν την όμορφη λέξη, ανιχνεύοντας τα αρχαϊκά ριζικά που κρύβει μέσα της, τα οποία ανάγονται μέχρι τις αρχέγονες κραυγές των αρχανθρώπων, με βασικό ρήμα το έω = έρχομαι, πηγαίνω, που δίδει με τις μετοχές του τις καταλήξεις πολλών ουσιαστικών της γλώσσας μας ως: -ος, -η, -ον, ευς κλπ.
Ελεύθειν: απαρέμφατον του ρήματος ελεύθω = πηγαίνω, έρχομαι με μέλλοντα ελεύσομαι. Στην λέξη αναγνωρίζουμε ένα πρώτο συνθετικό που το χρησιμοποιούμαι μέχρι σήμερα, το έλα, προστακτική του ρήματος έρχομαι. Έλκει προφανώς προέλευση από το υποθετικό ρήμα έλω = έρχομαι το οποίον δεν επέζησε στην γλώσσα μας ή ενδεχομένως δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ στον ενεστώτα ή σε άλλον χρόνο ή έγκλιση.
Και αυτό το υποθετικό έλω μπορεί να ετυμολογηθεί ως προερχόμενο από την σύνθεση έω + λα > έρχομαι εκεί, κάπου συγκεκριμένα δηλαδή, σε σημείο που σημαίνει προορισμός, υποδηλώνοντας ενδεχομένως έμφαση, με χρήση του λατινικού αιολογενούς, ακόμα σε χρήση, la = εκεί.
Το αμέσως επόμενο συνθετικό μετά το έλα είναι το εύθειν, απαρέμφατον με την σειρά του υποθετικού ρήματος εύθω, το οποίο μπορούμε να αναλύσουμε ως ακολούθως: ευ + θέω = καλά αισθάνομαι και ολόκληρη η λέξη ελεύθειν να υποκρύπτει την καλή διάθεση ή την ευχή εκείνου που έρχεται ή πηγαίνει κάπου με δική του βούληση άρα σηματοδοτεί και την προσδοκία της αφίξεως. Αλλά και το ρήμα θέω έχει σαν κύριο ριζικό το αρχαϊκό έω. Αυτό το αρχαϊκό ρήμα που μοιάζει με κραυγή συμμετέχει ευδιάκριτα όπως ήδη είπαμε, σε πολλές λέξεις της Ιωνικής διαλέκτου.
- Με το Θ αρχικό σύμφωνο δίδει το ρήμα θέω, θεώμαι, αισθάνομαι, βλέπω καθώς και τι λέξεις, θέα, θέαμα, θέατρο, θεός κλπ
- Με το Δ το δέω δέομαι και δέηση αλλά και δένω
- Με το Ζ το ζέω, ζεστός, ζέση αλλά και Ζευς κλπ
- Με το Ν νέω εκ του νη έω, όπου το νη βεβαιωτικό/εμφατικό μόριο (νη τω Δία, ανάλογο του μα τον θεό) που επιζεί σήμερα ως ne στην Ιταλική και δίδει λέξεις ως νέος, νέα οι ειδήσεις αλλά και πλέω διότι στα νησιά του Αιγαίου ήρχοντο δια θαλάσσης και εκ τούτου ναυς, ναύτης κλπ.
- Με το Λ το λέω, λέγω, λόγος, λογικός κλπ.
- Με Ρ το ρέω όπου το Ρ παραπέμπει στην απομίμηση του ήχου που κάνει το νερό στο ρυάκι στον δρόμο του προς την θάλασσα και ροή, ρεύση κλπ
- Με το Ξ το ξέω, ξύνω, ξέστρο, ξόανο κλπ.
- Με το Χ το χέω, χύνω και χοή κλπ
Ερώ, αγαπώ, αρέσκομαι, το δεύτερο συστατικό, της λέξης που μας απασχολεί δεν είναι παρά το αρχαϊκό ρήμα που γεννά τον έρωτα.
Οι λέξεις ιστορούν και διδάσκουν. Αναζητούμε ετυμολογικά το ίχνος που αφήνουν κατά την γένεσή τους οι λέξεις της γλώσσας μας αλλά και στην εν συνεχεία εξέλιξή τους στον χρόνο που ακολουθεί και αποκαλύπτεται εμπρός μας φαέθων to ήθος που γαλούχησε το έθνος των Ελλήνων. Οι αρχές και οι αξίες που αναγνωρίσθηκαν ως αναγκαίες και ικανές από το βάθος του χρόνου για να ευημερήσουν οι κοινωνίες των ανθρώπων στον τόπο αυτό που ονομάζουμε εμείς σήμερα πατρίδα.
Αρχές και αξίες που έφτιαξαν ήθη και έθιμα με τα οποία δόμησαν αυτόν τον υπέροχο πολιτισμό των Σελλών, Ελλών, Ελλήνων, τον οποίον πολλοί εκτίμησαν, αλλά και ζήλεψαν, μιμήθηκαν και αντέγραψαν ή έκλεψαν αλλά κανείς δεν μπόρεσε ακόμη να τον σβήσει ή να τον ξεπεράσει.
Ο Πλάτων υποστηρίζει ότι αρτιότερη είναι η Δημοκρατία στις κοινωνίες με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο και ο James Stwart Mils, εις το «Περί ελευθερίας» πόνημά του με το οποίο αναλύει και κωδικοποιεί την φιλοσοφία του Πλάτωνα, καταλήγει: Το απαύγασμα της Δημοκρατίας είναι το εγγυημένο δικαίωμα αμφισβήτησης της κυρίαρχης άποψης. Ναι η Δημοκρατία σου επιτρέπει να έχεις άποψη και να την υποστηρίζεις.
Δημοκρατία, Δήμος + Κράτος = εξουσία μιας οργανωμένης κοινότητας ανθρώπων και όχι Λαοκρατία που σηματοδοτεί την οχλοκρατία, την επανάσταση και το μπάχαλο που γεννά ό λαϊκισμός. Η Δημοκρατία είναι των αρίστων και για τον λόγο αυτό η Πολιτεία πρέπει να στοχεύει στην παιδεία και να υποστηρίζει τον καθοριστικό της ρόλο στο πολιτισμικό αλλά και εις το πολιτικό γίγνεσθαι.
Σήμερα η πατρίδα κινδυνεύει από ένα άκρατο φτηνό λαϊκισμό που εξευτελίζει το κοινό ήθος και τις αρχές του πολιτισμού μας.
Άχρηστοι, ημιμαθείς, τυχοδιώκτες και ιδεολογικά σκουπίδια που άφησαν πίσω τους τα αποτυχημένα σοσιαλιστικά πειράματα του μεσοπολέμου:
Ρωσικός κομμουνισμός, Ιταλικός φασισμός, Γερμανικός ναζισμός
επιζητούν να επικρατήσουν δια της βίας και να μας επιβάλλουν τις απόψεις τους, χωρίς γνώση και χωρίς αιδώ.
Προσβάλλουν τον πολιτισμό μας, καταρρακώνουν τους θεσμούς του Δημοκρατικού μας Πολιτεύματος και δεν διστάζουν να μας στερήσουν συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματά μας, ως την διατύπωση και υποστήριξη διαφορετικής από την δική τους άποψη ή την ελευθερία μας να πάμε όπου θέλουμε.
Σε αυτή την πρόστυχη παρακμή που διανύει την ηδονική της περίοδο εγώ στέκω απέναντί της ορθός και την απωθώ, με την υπέροχη φράση του μεγάλου μας δημιουργού Νίκου Καζαντζάκη, που κοσμεί το δημόσιο σήμα του:
Δεν ελπίζω τίποτα. Δεν φοβάμαι τίποτα. Είμαι λεύτερος
Αγνοείστε και περιφρονείστε την παρακμή και τα ενεργούμενά της και διδάξτε τα παιδιά σας να κάνουν το ίδιο ώστε να αναστηθεί ξανά το χρυσό γένος των ελευθέρων ανθρώπων.
Ευτυχισμένοι είναι οι ελεύθεροι, διδάσκει ο Δημώναξ, ο Κύπριος κυνικός φιλόσοφος του 2ου μΧ αιώνα, και μας παροτρύνει να αναζητήσουμε την ευτυχία απαλλαγμένοι από τον φόβο και την ελπίδα, ώστε να γίνει ευχάριστο το υπέροχο ταξίδι της ζωής, το ταξίδι που ο καθένας ακολουθεί την μοίρα του προς την δική του Ιθάκη.
Διαβάστε επίσης “Ο Θεός μιλάει Ελληνικά”
