Η Ελληνική Αστυνομία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις τηλεφωνικές απάτες, προειδοποιώντας τους πολίτες ότι οι επιτήδειοι εξελίσσουν διαρκώς τις μεθόδους τους, ενώ σε περιορισμένο αριθμό περιστατικών εξετάζεται και η πιθανή χρήση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης για τη μίμηση της φωνής οικείων προσώπων.
Η ΕΛ.ΑΣ. επισημαίνει ότι η πρόληψη και η καταπολέμηση των απατών αποτελούν σταθερή προτεραιότητα και ότι βρίσκεται σε διαρκή επιχειρησιακή κινητοποίηση για τον εντοπισμό και τη σύλληψη των δραστών, αλλά και την εξάρθρωση εγκληματικών οργανώσεων που δραστηριοποιούνται συστηματικά στην εξαπάτηση πολιτών.
Στο επίκεντρο της νέας προειδοποίησης βρίσκονται τηλεφωνικές κλήσεις κατά τις οποίες άγνωστα άτομα εμφανίζονται ως υπάλληλοι οργανισμών κοινής ωφέλειας, δημόσιων υπηρεσιών, εταιρειών τηλεπικοινωνιών, τραπεζών, λογιστικών γραφείων ή άλλων φορέων.
Τα προσχήματα που χρησιμοποιούν
Οι δράστες αλλάζουν διαρκώς τα προσχήματά τους, επικαλούμενοι μεταξύ άλλων δήθεν τεχνική βλάβη, διαρροή ηλεκτρικού ρεύματος, οικονομική εκκρεμότητα, επιστροφή χρημάτων ή ανάγκη άμεσου ελέγχου.
Στόχος τους είναι να προκαλέσουν φόβο, ανησυχία ή σύγχυση και να οδηγήσουν τα υποψήφια θύματα σε βιαστικές αποφάσεις, χωρίς να τους αφήσουν χρόνο να διασταυρώσουν τις πληροφορίες.
Σε καταγεγραμμένες περιπτώσεις, οι επιτήδειοι έχουν ζητήσει από τα θύματα να συγκεντρώσουν χρήματα, κοσμήματα και άλλα πολύτιμα αντικείμενα, να τα τοποθετήσουν σε συγκεκριμένο σημείο μέσα ή έξω από την κατοικία ή να τα παραδώσουν σε άτομο που εμφανίζεται ως υπάλληλος ή συνεργάτης.
Σε άλλες περιπτώσεις επιχειρούν να πείσουν τους πολίτες να επιτρέψουν την είσοδο αγνώστων στο σπίτι, με το πρόσχημα της διενέργειας δήθεν τεχνικού ελέγχου.
Οι «αθώες» ερωτήσεις που μπορεί να κρύβουν παγίδα
Η Αστυνομία εφιστά ιδιαίτερη προσοχή και σε φαινομενικά αθώες ερωτήσεις κατά τη διάρκεια μιας απρόσμενης τηλεφωνικής επικοινωνίας.
Οι δράστες μπορεί να επιχειρήσουν να πληροφορηθούν εάν κάποιος βρίσκεται μόνος στο σπίτι, ποιες ώρες απουσιάζει, εάν πρόκειται να ταξιδέψει ή να κάνει διακοπές και για πόσο χρονικό διάστημα θα παραμείνει εκτός κατοικίας.
Όπως επισημαίνει η ΕΛ.ΑΣ., τέτοιες πληροφορίες μπορεί να αξιοποιηθούν για την προετοιμασία ή τη διευκόλυνση άλλης αξιόποινης πράξης και, ως εκ τούτου, δεν πρέπει να γνωστοποιούνται σε αγνώστους.
Όταν η «φωνή συγγενή» μπορεί να είναι τεχνητή
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πιθανότητα χρήσης τεχνητής νοημοσύνης για την αναπαραγωγή ή μίμηση της φωνής οικείου προσώπου.
Σύμφωνα με τη μεθοδολογία που εξετάζει η Αστυνομία, η απάτη ενδέχεται να ξεκινά με μια παραπλανητική τηλεφωνική κλήση προς έναν πολίτη, για παράδειγμα από άτομο που εμφανίζεται ως εκπρόσωπος εταιρείας κινητής τηλεφωνίας. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας πιθανολογείται ότι καταγράφεται δείγμα της φωνής του.
Στη συνέχεια, οι δράστες μπορεί να τηλεφωνήσουν σε συγγενικό του πρόσωπο που βρίσκεται στην κατοικία και να εμφανιστούν ως υπάλληλοι ή τεχνικοί του ΔΕΔΔΗΕ. Επικαλούνται δήθεν βλάβη ή διαρροή ηλεκτρικού ρεύματος και ζητούν να τους επιτραπεί η είσοδος στο σπίτι.
Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας, το υποψήφιο θύμα μπορεί να ακούσει στο υπόβαθρο μια φωνή που προσομοιάζει σε πολύ μεγάλο βαθμό με εκείνη του συγγενικού του προσώπου και το παροτρύνει να συνεργαστεί και να ακολουθήσει τις οδηγίες των καλούντων.
Η συγκεκριμένη φωνητική ομοιότητα εξετάζεται ως πιθανό αποτέλεσμα τεχνικής επεξεργασίας ή αναπαράστασης της φωνής μέσω εφαρμογής τεχνητής νοημοσύνης.
Η ΕΛ.ΑΣ. διευκρινίζει ότι ο αριθμός των μέχρι σήμερα καταγεγραμμένων περιστατικών είναι περιορισμένος, ωστόσο κρίνει απαραίτητη την ενημέρωση των πολιτών, καθώς η έγκαιρη αναγνώριση της μεθόδου μπορεί να αποτρέψει την εξαπάτηση, ιδιαίτερα ηλικιωμένων και ανήλικων μελών οικογενειών.
Τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες
Η Αστυνομία καλεί τους πολίτες να διακόπτουν αμέσως κάθε ύποπτη τηλεφωνική επικοινωνία και να μην αποκαλύπτουν προσωπικά ή οικονομικά στοιχεία, πληροφορίες για τη σύνθεση του νοικοκυριού ή για πιθανή απουσία τους από την οικία.
Παράλληλα, δεν πρέπει να θεωρούν ότι μια γνώριμη φωνή αποτελεί από μόνη της επαρκή απόδειξη της ταυτότητας του καλούντος. Σε περίπτωση αμφιβολίας, θα πρέπει να τερματίζουν την κλήση και να επικοινωνούν οι ίδιοι με το συγγενικό τους πρόσωπο, χρησιμοποιώντας αριθμό τηλεφώνου που ήδη γνωρίζουν.
Ως επιπλέον δικλίδα ασφαλείας, μπορεί να έχει συμφωνηθεί μεταξύ των μελών μιας οικογένειας μια προκαθορισμένη λέξη ή φράση ασφαλείας ή μια πληροφορία που γνωρίζουν αποκλειστικά τα μέλη της οικογένειας.
Οι πολίτες δεν πρέπει επίσης να ανοίγουν την πόρτα και να επιτρέπουν την πρόσβαση αγνώστων στην κατοικία αποκλειστικά και μόνο επειδή τους ζητήθηκε τηλεφωνικά, ακόμη και όταν ακούγεται η φωνή συγγενικού προσώπου.
Απαγορεύεται, πρακτικά, να παραδίδουν ή να τοποθετούν χρήματα και τιμαλφή σε σημεία που τους υποδεικνύονται τηλεφωνικά.
Οποιαδήποτε προγραμματισμένη εργασία θα πρέπει να επιβεβαιώνεται με πρωτοβουλία του ίδιου του πολίτη, μέσω επικοινωνίας με τον αρμόδιο Οργανισμό ή Φορέα και αποκλειστικά από τον επίσημο αριθμό επικοινωνίας του.
Η ΕΛ.ΑΣ. υπενθυμίζει ότι κανένας πραγματικός τεχνικός έλεγχος δεν απαιτεί από τον πολίτη να αποκαλύψει πού φυλάσσει χρήματα, κοσμήματα ή άλλα πολύτιμα αντικείμενα, ούτε να τα παραδώσει σε τρίτους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ενημέρωση ηλικιωμένων συγγενών και ανήλικων μελών της οικογένειας, ώστε να γνωρίζουν ότι ακόμη και μια απολύτως οικεία φωνή μπορεί να έχει υποστεί τεχνική επεξεργασία ή τεχνητή αναπαραγωγή.
Σε περίπτωση ύποπτης τηλεφωνικής επικοινωνίας ή εμφάνισης αγνώστων στην οικία, ακόμη και αν η απόπειρα εξαπάτησης δεν ολοκληρώθηκε, οι πολίτες καλούνται να ενημερώνουν άμεσα την Ελληνική Αστυνομία, καλώντας στο 100, στο οικείο Αστυνομικό Τμήμα ή στο αρμόδιο Τμήμα Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων.
Παράλληλα, καλούνται, εφόσον είναι δυνατό, να διατηρούν τον αριθμό από τον οποίο πραγματοποιήθηκε η κλήση, καθώς και κάθε άλλο σχετικό στοιχείο που μπορεί να βοηθήσει τις αστυνομικές έρευνες.
Το μήνυμα της ΕΛ.ΑΣ. είναι σαφές: διακόψτε την επικοινωνία, μην αποκαλύπτετε πληροφορίες, επιβεβαιώστε καλώντας εσείς τον επίσημο φορέα ή το συγγενικό σας πρόσωπο, μην ανοίγετε την είσοδο του σπιτιού σας και ενημερώστε άμεσα την Αστυνομία.
