Ποιο σύνθημα θυμάστε από την πρώτη περίοδο Ανδρέα Παπανδρέου; Το «αλλαγή». Από την περίοδο της παρακμής του; Το «Τσοβόλα δώστα όλα». Από τον Σημίτη; Τον «εκσυγχρονισμό». Από τον Κώστα Καραμανλή; Το «σεμνά και ταπεινά», μαζί με το «επανίδρυση του κράτους». Από τον Γιώργο; Το «λεφτά υπάρχουν». Από τον Τσίπρα; Το «μ’ έναν νόμο κι ένα άρθρο». Από τον Κυριάκο της πρώτης περιόδου; Το «επιτελικό κράτος» και το «λιγότεροι φόροι».
Κάθε αρχηγός λέγοντας το σύνθημά του, προφανώς εννοεί χίλια πράγματα. Πλην το καταστάλαγμα που αποτυπώνεται στην λαϊκή συνείδηση και τελικά γράφεται στην ιστορία, είναι η απλοϊκή μετάφραση αυτών των λίγων αρχηγικών λέξεων στο μυαλό του μέσου πολίτη. Δεν είναι τι λέει και εννοεί ο ηγέτης, αλλά τι καταλαβαίνει και αποδέχεται ο ψηφοφόρος. Έτσι γράφεται η ιστορία των πολιτικών αναμετρήσεων, έτσι μπαίνουν οι σφραγίδες των εποχών.
Τα συνθήματα και ειδικά αυτά που κυριαρχούν και επιβάλλονται, δεν είναι ακαδημαϊκές διαλέξεις. Είναι ηγετικές εντολές για «γιουρούσι» ή για «κράτει». Είναι το υψωμένο δάκτυλο του αρχηγού που δείχνει προς τον κόσμο την κατεύθυνση που πρέπει να πάρει. Όταν το «Τσοβόλα δώστα όλα» κυριάρχησε, ποιος θα μπορούσε να πει σε κάποιο άτομο ή ομάδα να μην τα ζητά «όλα»; Όταν το «μ’ έναν νόμο και μ’ ένα άρθρο» έγινε σήμα κατατεθέν του 2015, ποιος μετά θα τολμούσε να πει στον απλό πολίτη για δημοσιονομικές δυσκολίες ή ευρωπαϊκούς συσχετισμούς;
Γι αυτό και θεωρώ μέγιστη συμβολή του Κυριάκου Μητσοτάκη στην εκπαίδευση της σημερινής ελληνικής κοινωνίας, το πρόσφατο σύνθημα του «ο τσάμπας δεν υπάρχει». Δεν είναι απλό, δεν είναι εύηχο, δεν είναι εύκολο, δεν είναι πιασάρικο. Το αντίθετο μάλιστα. Αντί να χαϊδεύει αυτιά, τα γρατζουνάει.
Λέει ευθαρσώς στον πολίτη ότι κάθε δικαίωμα του έχει κόστος, κάθε αίτημα του απαιτεί χρηματοδότηση, κάθε κρατική δαπάνη εκτός από τον αποδέκτη της που είναι στη βιτρίνα, έχει πίσω της και κάποιον φορολογούμενο που την πληρώνει. Λέει ότι οι κοινωνίες δεν λειτουργούν με ευχές αλλά με πόρους.
Το σύνθημα αυτό δεν είναι σοφή επιλογή αν το κοιτάξεις με εκλογικά ματογυάλια. Είναι σύνθημα που δυσαρεστεί, που ενοχλεί. Ειδικά όταν απέναντι του οι τζάμπες μοιράζουν. Είναι όμως σύνθημα υπευθυνότητας και ωριμότητας.
Είναι σύνθημα που αγγίζει μια βαθύτερη αλήθεια, την οποία η Ελλάδα ακριβοπλήρωσε για να μάθει. Ότι τα χρήματα δεν φυτρώνουν στα δέντρα, ότι οι κρατικοί πόροι δεν είναι ανεξάντλητοι, ότι η οικονομία δεν είναι μαγικό κόλπο.
Δεν ξέρω αν θα «πιάσει». Ξέρω όμως πως αν πιάσει, θα είναι από τις λίγες φράσεις που περιγράφουν τόσο καθαρά τη μετάβαση μιας χώρας από την εποχή των υποσχέσεων στην εποχή του λογαριασμού. Αν δεν τον καταστρέψει, θα αποδειχθεί το σύνθημα της μεταμνημονιακής ωρίμασης των Ελλήνων.
Δημήτρης Καμπουράκης – liberal.gr
