Αναφαίρετη υποχρέωση των κτηνιάτρων να υπερασπίζονται και να διατηρούν την υγεία και την ευζωία των ζώων ,ως μέρος των επαγγελματικών και ηθικών υποχρεώσεων τους.
Οι ιδιοκτήτες – συνοδοί των ζώων υποχρεούνται να ασκούν τέτοια μεταχείρηση στα ζώα ,ώστε να ελαχιστοποιείται το στρες,ο φόβος,η ταλαιπωρία και ο πόνος ,για να μπορούν να εκφράσουν καλύτερα την φυσιολογική συμπεριφορά τους.
Η οδοντιατρική φροντίδα υψηλής ποιότητας είναι απαραίτητη, ώστε να προσφέρεται το βέλτιστο επίπεδο υγείας και ποιότητας ζωής στα ασθενή ζώα. Οι παθήσεις της στοματικής κοιλότητας μπορούν να προκαλέσουν διαρκή πόνο και να επιβαρύνουν άλλες σοβαρές τοπικές ή συστηματικές παθήσεις σε περίπτωση που δεν θεραπευτούν (DeBowes 1996, Pavlica 2008, Finch 2016, Niemiec 2008, Niemiec 2013), ενώ επιπλέον δρουν αποτρεπτικά στην εκδήλωση έμφυτων στοματικών και προσωπικών συμπεριφορών (Palmeira et al 2017).
Οι οδοντικές παθήσεις που δεν αντιμετωπίζονται ή αντιμετωπίζονται ανεπαρκώς, έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην ευζωία του ασθενούς ζώου.Αποτελεί κοινή πεποίθηση ότι τα ζώα συντροφιάς απαιτούν καλή οδοντική φροντίδα.
Οι οδοντικές παθήσεις αποτελούν ορισμένες από τις συχνότερες παθήσεις στα ζώα αυτά. Πάνω από το 80% των σκύλων και το 70% των γατών εμφανίζουν σημεία περιοδοντίτιδας από την ηλικία των 3 ετών (University of Minn, 1996; Lund Em et al. 1999, Marshall 2014, Fernandes 2012, Kortegaard et al., 2008). Η περιοδοντίτιδα επιφέρει φατνιολυσία,πυόρροια και εν τέλει απώλεια δοντιών.
Επιπλέον, 10% των σκύλων εμφανίζουν τουλάχιστον ένα κάταγμα δοντιού με επώδυνη αποκάλυψη του πολφού ( κάταγμα μύλης) Chidiac 2002. Επίσης, ο Bellows (2009) διαπίστωσε ότι 20-75% των ενήλικων γατών προσβάλλονται κλινικά από απορροφήσεις δοντιών. Εκτιμάται ότι στο 50% των μεγαλόσωμων σκύλων προκαλούνται περιορισμένης έκτασης κατάγματα με επώδυνη αποκάλυψη της οδοντίνης (Hirvonen et al. 1992).
Οι οδοντικές παθήσεις προκαλούν πόνο και δυσφορία στο ζώον
Το αίσθημα του έντονου πόνου στα δόντια του ανθρώπου συνδυάζεται με μειωμένη παραγωγικότητα, διαταραχή στον ύπνο και σημαντικές επιπτώσεις στην κοινωνική ζωή και στην ψυχολογία του ασθενούς (Heaivilin et al, 2011, Choi et al, 2015).
Τα ζώα εκδηλώνουν πιο δύσκολα συμπεριφορές που μπορούν να εκληφθούν ως στοματικός πόνος και να μπορεί να εντοπισθεί από τους ιδιοκτήτες., Είναι σίγουρο ότι ο στοματικός πόνος θα οδηγήσει σε δραματική ή πλήρη απώλεια της όρεξης του ζώου.
Σε καμμιά περίπτωση το ζώον δεν πρέπει να πονά και θα πρέπει να παρέχεται άμεση ανακούφιση και στην παραμικρή υποψία πόνου (Matthews et al2014).
Συστήνεται χωρίς χρονοτριβή η ανάληψη αποτελεσματικής θεραπείας με σκοπό την ανακούφισή του ζώου. Προσωρινή ανακούφιση με φαρμακευτικά προϊόντα είναι αποδεκτή, ο μόνος τρόπος οριστικής θεραπείας είναι η ανάληψη της ενδεδειγμένης οδοντιατρικής φροντίδας.
Οι οδοντικές παθήσεις που μεταβάλουν τη συμπεριφορά του ζώου και προκαλούν πόνο στα ασθενή ζώα είναι, η περιοδοντική νόσος, τα κατάγματα των δοντιών με αποκαλύψεις πολφού (νεύρου), οι απορροφήσεις δοντιών, η τερηδόνα, η τραυματική σύγκλειση, το σύνδρομο στοματοπροσωπικού πόνου της γάτας και ορισμένα νεοπλάσματα της στοματικής κοιλότητας.
Οι οδοντικές παθήσεις που δεν αντιμετωπίζονται μπορούν να οδηγήσουν σε χρόνια φλεγμονή και μόλυνση των ιστών του στόματος. Η συμπεριφορά των ζώων στον οδοντικό πόνο δεν είναι εμφανής τις περισσότερες φορές,καλύπτεται και είναι δύσκολο να διαγνωσθεί.
Πολλοί σκύλοι και γάτες απλά δεν εκδηλώνουν τον πόνο που υποχρεούνται να βιώνουν καθημερινά με παρατηρήσιμο τρόπο (Merola et al. 2016). Στις αλλαγές συμπεριφοράς που έχουν συσχετιστεί με τον οδοντικό πόνο περιλαμβάνονται κυρίως το ξύσιμο του ρύγχους, το τρίψιμο του προσώπου, η σιελόρροια, μη φυσιολογικές κινήσεις του στόματος και η ελαφρώς μειωμένη όρεξη. Είναι μεγάλη ευθύνη του θεράποντος Κτηνιάτρου ,να διαγνώσκει, να θεραπεύει και να ανακουφίζει τον πόνο και τη δυσφορία των ασθενών ζώων. Η μη ανάληψη θεραπείας των οδοντικών παθήσεων που προκαλούν διαρκή πόνο αποτελεί σημαντικό ζήτημα ευζωίας.
Ο οδοντικός πόνος και η μόλυνση προκαλούν κλινικές ενδείξεις καταπόνησης (stress).
Οι μολύνσεις όπως οι ενδοδοντική και η περιοδοντική νόσος φέρουν βαρύ μικροβιακό φορτίο, που επιδρά στον οργανισμό (DeBowes et al. 1996Niemiec 2008, Niemiec 2013).
Ο πόνος και η μόλυνση που δεν ελέγχονται δυνητικά οδηγούν σε επιβλαβείς επιπτώσεις καθώς ενεργοποιούνται οι φυσιολογικοί μηχανισμοί για την ανταπόκριση στο stress (Broom 2006).
Παρόλο που αυτοί οι μηχανισμοί είναι κατάλληλοι για βραχυπρόθεσμη δράση, οι χρόνιες επιπτώσεις της καταπόνησης επηρεάζουν αρνητικά πολλά συστήματα του οργανισμού.
Η επίδραση στο ανοσοποιητικό σύστημα είναι δυνατόν αρχικά να παρατηρηθεί με την παρουσία στρεσσικού λευκοκυτταρικού τύπου, εξελισσόμενη με την πάροδο του χρόνου σε μεταβολές όπως η λευκοπενία και η έκλυση ανοσοκατασταλτικών προφλεγμονωδών κυτταροκινών (Henkman et al, 2014).
Οι οδοντικές παθήσεις που δεν αντιμετωπίζονται μπορούν να οδηγήσουν σε χρόνια φλεγμονή και μόλυνση των ιστών του στόματος.
Η διεξοδική διάγνωση παθήσεων της στοματικής κοιλότητας για κάθε ασθενές ζώο βασίζεται στο α) ιστορικό, β) στην κλινική εξέταση γ) στην καταγραφή των ευρημάτων, δ) στην λήψη οδοντιατρικών ακτινογραφημάτων και ε) στις εργαστηριακές εξετάσεις εάν υπάρχουν ενδείξεις για αυτές.
Οι ιδιοκτήτες για την ευζωία των ζώων οφείλουν να προσέρχονται τουλάχιστον (1)μία φορά το χρόνο για κλινική εξέταση και να γίνεται άμεσα απομάκρυνση της οδοντικής πλάκας(πέτρας),στίλβωσης δοντιών ,ενημέρωση και κατευθυντήριες οδηγίες για την κατάλληλη στοματική υγιεινή του ζώου.
Ως κτηνίατροι, έχουμε χρέος να διαγιγνώσκουμε εγκαίρως, να θεραπεύουμε και να απαλύνουμε τον πόνο των ασθενών ζώων. Όταν συναντούμε αντίδραση από τον ιδιοκτήτη στις προτάσεις μας σχετικά με το θεραπευτικό πλάνο απαιτείται περαιτέρω επιμόρφωση του, η οποία θα του επιτρέψει να κατανοήσει την σχετιζόμενη με την κατάσταση κακή ποιότητα ζωής του ζώου του και ενδεχομένως θα συμβάλει στη συμμόρφωσή του με τις προτάσεις μας. Στις περιπτώσεις που οι οδοντικές παθήσεις ΔΕΝ θεραπεύονται, προκαλούν διαρκή πόνο και εγείρονται σημαντικά ζητήματα ευζωίας.
Βασιλική ΤΑΓΚΛΗ,
Κτηνίατρος,
φ.μ. university of Copenhagen
Λεωφ. Βάρης 6,Βάρη,τηλ. 210-8958602
