ΠΑΛΑΙΟ ΦΑΛΗΡΟ

Ανεμολέσχη Παλαιού Φαλήρου 1937 - 1940

Γράφει ο Βασίλης Χατζηκωνσταντίνου - Πρόεδρος «Αρχείου Ιστορίας Παλαιού Φαλήρου» 0 29 ΙΟΥΛΙΟΥ 2020, 13:35

Το 1933, στη Σχολή Τεχνιτών Αεροπορίας στο Παλαιό Φάληρο, κατασκευάζεται από τους μαθητές της Σχολής ένα ανεμόπτερο «αρχικής εκπαιδεύσεως» υπό την επίβλεψη και καθοδήγηση του Διοικητού τους επισμηναγού Μπούκα και του μηχανικού αεροπορίας Κόσκορου. Γίνονται μερικές πτήσεις αλλά στη συνέχεια διακόπτονται κατόπιν ενός ατυχήματος. Αυτή η κίνηση ήταν το πρώτο βήμα για τη δημιουργία της Ελληνικής Ανεμοπορίας.

Η Ανεμοπορία ονομάζεται Segelfliegen στα γερμανικά, οι Άγγλοι την ονομάζουν Gliding, οι Αμερικανοί Soaring και στα γαλλικά ονομάζεται Vol a voile.

Το 1935 ιδρύεται το πρώτο ανεμοπορικό σωματείο με την ονομασία «Αθηναϊκός Όμιλος Ανεμοπορίας», που αμέσως αναγνωρίζεται από την «Αερολέσχη Ελλάδος».

Ακολουθεί και η ίδρυση και άλλων ανεμοπορικών σωματείων και τον Φεβρουάριο του 1937 αναγγέλεται η ίδρυση της «Ανεμολέσχης Παλαιού Φαλήρου» από ομάδα υπαλλήλων του Κρατικού Εργοστασίου Αεροπλάνων (ΚΕΑ).

Συντονιστής όλης της ανεμοπορικής κινήσεως στην Ελλάδα είναι η «Βασιλική Αερολέσχη Ελλάδος» (ΒΑΛΕ) που διοικείται από εν ενεργεία και εν αποστρατεία στελέχη της Πολεμικής Αεροπορίας.

Η ΒΑΛΕ φροντίζει για την συμπαράσταση της Πολεμικής Αεροπορίας προς την ανεμοπορική κίνηση, μέσω αγοράς υλικών και παραγγελιών ανεμοπλάνων προς το ΚΕΑ (Κρατικό Εργοστάσιο Αεροπλάνων).

Στις 10 Ιουλίου 1937 η Ανεμολέσχη αποκτά και νομική υπόσταση. Με την με αριθμό 7251/1937 απόφαση του « Δικαστηρίου των εν Αθήναις Πρωτοδικών» αναγνωρίζεται δικαστικά το Σωματείο και εγκρίνεται το Καταστατικό του, αποτελούμενο από 43 άρθρα.

Πρώτοι πυρήνες της «Ανεμολέσχης Π.Φ.» είναι φυσικά υπάλληλοι και τεχνίτες του «Εργοστασίου», αλλά στη συνέχεια ακολουθούν και άλλοι νέοι του Π. Φαλήρου και των γύρω περιοχών.

Το 1937 παραγγέλλονται στο ΚΕΑ (Κρατικό Εργοστάσιο Αεροπλάνων, στο Π.Φάληρο) τέσσερα ανεμόπτερα Zoegling, πρόκειται για την λεγόμενη αγγλική έκδοση με τέσσερις σωλήνες στην ουρά.

Το '38 είναι έτοιμα τα Zoegling του ΚΕΑ.


Ένα Zoegling φαίνεται δίπλα στη θάλασσα μπροστά από το εργοστάσιο της Πολεμικής Αεροπορίας KEA στο Παλαιό Φάληρο Είναι πιθανώς το δεύτερο Zoegling που κατασκευάσθηκε από τους τεχνικούς του εργοστασίου. Στο βάθος η Καστέλα.

Το πρώτο ανεμόπτερο παραλαμβάνει η ανεμοπορική ομάδα Π. Φαλήρου που είχε ήδη ιδρυθεί από τεχνικούς υπαλλήλους του ΚΕΑ. Η ομάδα έκανε πτήσεις στον λόφο του Φαλήρου στην περιοχή Παναγίτσας και αργότερα στο Μενίδι.

Το δεύτερο Zoegling παίρνει η Γυμναστική Ακαδημία. Τον τρίτο ολισθητή (έτσι ονομάζονταν τα ανεμόπτερα αρχικής εκπαιδεύσεως) παραλαμβάνει η Θεσσαλονίκη.

Η «Ανεμολέσχη Π.Φ.» ευτύχησε να έχει μια πολύ δραστήρια Διοίκηση, με Πρόεδρο τον Κ. Σκέντσο, Αντιπρόεδρο τον Σ. Μπεκατώρο, Γ. Γραμματέα τον Π. Ιωαννίδη, Τεχνικό Διευθυντή τον Γεώργιο Φουντούλη, Αρχηγό (sic) του Συνεργείου τον Ιωάννη Φλωρά, κλπ.



Η «Ανεμολέσχη» όμως είχε και έναν σπουδαίο εκπαιδευτή, τον θρυλικό αεροπόρο ΔΗΜΗΤΡΙΟ ΚΑΜΠΕΡΟ και έτσι προχωρά αμέσως στην οργάνωση, στην προμήθεια πτητικού υλικού (ανεμοπτέρων, εκτοξευτών κλπ) αλλά και κυρίως στην εκπαίδευση.

Με αυτές τις ευνοϊκές συνθήκες, ο Καμπέρος αρχίζει την εκπαίδευση των «μαθητών» του με διάφορες προκαταρκτικές ασκήσεις για να ακολουθήσουν μετά και οι πτήσεις. Η εκπαίδευση και οι πτήσεις γινόταν τις Κυριακές σε ένα από τα ψηλότερα σημεία του Παλαιού Φαλήρου στην περιοχή της «Παναγίτσας» όπου δεν υπήρχαν πολλά σπίτια και την παρακολουθούσαν πολλές συντροφιές Φαληριωτών.

Αργότερα όπως προελέχθη, η εκπαίδευση και οι πτήσεις γίνονταν στο Μενίδι.


26 Απριλίου 1938. Πτήση ανεμοπλάνου της Ανεμολέσχης Π.Φ. με πιλότο τον Αλέξανδρο Αυδή. Στη κορυφογραμμή θεατές παρακολουθούν την πτήση. Προς τα δεξιά και ο Καμπέρος με τη χαρακτηριστική του ρεμπούμπλικα.

Αποτέλεσε τον στυλοβάτη στην εκπαίδευση των νέων ανεμοπόρων. Χειριστής και αεροπλάνο ενώνονταν σε μια απροσδιόριστη έλξη, σε ένα πλάσμα που μόνο φτερά είχε και πετούσε, έσχιζε τους αιθέρες. Προκαλούσε θαυμασμό και δέος!

Ευχάριστος άνθρωπος, κοινωνικός, καλοπροαίρετος, δίκαιος, τρυφερός και καλός με τα ζώα και τους αδύναμους αλλά και αμείλικτος με τους «ξύπνιους» και άδικους. Ευαίσθητος και ακούραστος, πολύπλευρος και ντόμπρος, δυναμικός και εύθυμος.

Πρωτοπόρος και στη μέθοδο εκπαίδευσης, τα «καμπερόπαιδα» αγαπούσαν και θαύμαζαν τον δάσκαλο τους. Μια και ήταν ανύπαντρος και χωρίς παιδιά, είχε αφιερώσει πολύ χρόνο στην ανεμοπορία. Είχε αρχίσει να κατασκευάζει ένα νέο πρωτότυπο ανεμόπτερο με τροποποίηση επί της ατράκτου του Zoegling αλλά δεν το ολοκλήρωσε λόγω του πολέμου. Μια γεύση από αυτή την εποχή παίρνουμε από το πιστό αντίγραφο που εκτίθεται στο Πολεμικό Μουσείο σήμερα και το κατασκεύασε ο Αλέξανδρος Αυδής, ανεμοπόρος και ο ίδιος και μαθητής του Καμπέρου.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι από τα 15 επίσημα πρώτα πτυχία Ανεμοπορίας, τα εννέα (9) απονεμήθηκαν σε μέλη της Παλαιοφαληριώτικης Ανεμολέσχης.

Τιμής ένεκεν το πρώτο πτυχίο απονεμήθηκε στο Δάσκαλο, τον Δημήτριο Καμπέρο.

Τα υπόλοιπα πτυχία απονεμήθηκαν στους εξής Φαληριώτες ανεμοπόρους:

1) Σοφία Βάρλα
2) Π. Βογιατζή
3) Δ. Βάρλα
4) Χ. Μούζη
5) Α. Αυδή
6) Θ. Καψή
7) Θ. Μακόπουλο
8) Κ. Χατζηαντωνιάδη

Πρέπει να επισημανθεί ότι το μέλος της «Ανεμολέσχης Παλαιού Φαλήρου» Σοφία Βάρλα, είναι η πρώτη Ελληνίδα που απέκτησε Πτυχίο Ανεμοπορίας. Της αξίζει κάθε έπαινος και κάθε χειροκρότημα, γιατί δεν δίστασε να συμμετάσχει στην κατάκτηση του ελληνικού ουρανού. Δεν υπήρξε απλώς μια πτυχιούχος, αλλά μια πραγματική άσσος. Όσοι παρακολούθησαν τις πτήσεις της, είχαν εκδηλώσει τον θαυμασμό τους για την μαεστρία της στον χειρισμό του ανεμοπτέρου και αναγνώριζαν ότι εάν δεν είχε ανασταλεί η πρόοδος της Ελληνικής Ανεμοπορίας λόγω του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και της γερμανικής Κατοχής, η Σοφία Βάρλα θα γινόταν η Χάνα Ράιτς της Ελλάδας ( ως προς τα ανεμοπορικά κατορθώματά της και μόνον).

Η «Ανεμολέσχη Παλαιού Φαλήρου» είχε ανάμεσα στα μέλη της και έναν εθνικό ήρωα, γιο εθνικού ήρωα επίσης, τον Γεώργιο Μαμαλάκη, ο οποίος ενώ είχε επιτύχει στις εξετάσεις της Σχολής Ικάρων τον πρόλαβε η ιταλική εισβολή και κατά τη διάρκεια της Κατοχής εκτελέσθηκε από τους Γερμανούς για αντιστασιακή δράση.

Ο πατέρας του Κλέαρχος Μαμαλάκης, πιλότος της Πολεμικής Αεροπορίας, σκοτώθηκε στις 10 Αυγούστου 1922 στην περιοχή της Χίου λόγω πτώσεως του αεροσκάφους του κατά την εκτέλεση διατεταγμένης αποστολής.

Η Ανεμολέσχη μίσθωσε ένα οικόπεδο στο οποίο κατασκεύασε ένα ξύλινο παράπηγμα για να εγκαταστήσει τα γραφεία της, το συνεργείο της και να αποθηκεύει τα διάφορα υλικά της.

Εκεί γινόταν η συντήρηση των ανεμοπλάνων και οι επισκευές τους ην διάρκεια της εκπαίδευσης και κυρίως των πτήσεων υπήρχαν μικροατυχήματα με αποτέλεσμα μικροζημιές στα ανεμοπλάνα.

Η θεωρητική εκπαίδευση εφόσον το επέτρεπε ο καιρός, γινόταν στην ύπαιθρο.


Το «παράπηγμα» της Αερολέσχης με το υπαίθριο χώρο του για κατασκευές και επισκευές. Αριστερά στο βάθος με το άσπρο κοστούμι και τη ρεμπούμπλικα, παρακολουθεί τις εργασίες ο Καμπέρος.

Στο σημείο αυτό προσήλθε κατόπιν αιτήματος της Λέσχης, αρωγός οικονομικά η «Φαληρική Ένωσις» η οποία ενίσχυσε αρχικά με τρεις χιλιάδες δραχμές την αποπεράτωση του παραπήγματος με την επιστέγασή του με κεραμίδια και από τον Αύγουστο του 1937 κατέβαλε το ετήσιο μίσθωμα που ανήρχετο σε χίλιες διακόσιες δραχμές ετησίως.

Με αυτές τις ευνοϊκές συνθήκες, ο Καμπέρος αρχίζει την εκπαίδευση των «μαθητών» του με διάφορες προκαταρκτικές ασκήσεις για να ακολουθήσουν μετά και οι πτήσεις.

Με την «Ανεμολέσχη Παλαιού Φαλήρου» και εκπαιδευτή τον Δημήτριο Καμπέρο, έκανε το 1937 την αρχική εκπαίδευση στην ανεμοπορία ο Γεώργιος Πέσκε που τότε ήταν εγκατεστημένος στο Φάληρο, που εξελίχθηκε σε εμβληματική μορφή της Ελληνικής Ανεμοπορίας.

Δεν παρέμεινε όμως ο Πέσκε στην «Ανεμολέσχη Π.Φ.», αλλά ήδη από το 1938 είχε εγκατασταθεί πλέον στη Σκύρο, όπου οργάνωσε στο νησί ανεμοπορική ομάδα. Συγκέντρωσε τα πρώτα στελέχη και μεθόδευσε την κατασκευή του πρώτου ανεμοπτέρου της ομάδας. Επρόκειτο για το κλασσικό μονοθέσιο εκπαιδευτικό ολισθητή Zoegling.

Για την άτρακτο ο Πέσκε συνεργάστηκε με τον σκυριανό ξυλουργό Γεώργιο Ευσταθίου, που ήρθε στο Παλαιό Φάληρο και κατασκεύασε την άτρακτο με τν ουρά στο συνεργείο της Ανεμολέσχης Παλαιού Φαλήρου, με την βοήθεια των τεχνιτών της Λέσχης.

Το γεγονός αυτό καταδεικνύει την επιχειρησιακή δυνατότητα που είχε πλέον η «Ανεμολέσχη Π.Φ.», τόσο σε εγκαταστάσεις όσο και τεχνικό προσωπικό.

Τις πτέρυγες κατασκεύασαν στο συνεργείο του Πολυτεχνείου, όπου από το 1936 είχε ιδρυθεί ο «Ανεμοπορικός Όμιλος Σπουδαστών Πολυτεχνείου» , οι ανεμοπόροι του Πολυτεχνείου με αρχηγό τον Γεώργιο Παγκάκη.

Δυστυχώς μετά τον Αύγουστο του 1939, για λόγους που δεν γνωστοποιήθηκαν σταμάτησε η συνεργασία της «Ανεμολέσχης Π.Φ.» με τον Δημήτρη Καμπέρο. Από τότε δεν ξαναφάνηκε στο Παλαιό Φάληρο.

Οι εκπαιδεύσεις και οι πτήσεις αραίωσαν, αλλά κυρίως δεν υπήρχε πια το πνεύμα της δημιουργίας και τη επιτυχίας...

Μέχρι και το 1937-1938, είχαν πληθύνει τα ανεμοπορικά σωματεία τόσο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, αλλά και σε όλη την υπόλοιπη Ελλάδα.

Όλα αυτά τα σωματεία εξοπλίζονται με ανεμόπτερα κυρίως ελληνικής κατασκευής.

Από το 1938 η Αερολέσχη Παλαιού Φαλήρου συμμετέχει σε διάφορες εκδηλώσεις προς τιμήν της Ελληνικής Ανεμοπορίας και σε ποικίλες Ανεμοπορικές κατασκηνώσεις.

Τη χρονιά εκείνη εορτάσθηκε η «Αθλητική Εβδομάδα», από την οποία δεν θα ήταν δυνατόν να απουσιάσει η νεαρότατη Ελληνική Ανεμοπορία. Στην μεγαλοπρεπή και θεαματική παρέλαση, μετά την «Αερολέσχη Θεσσαλονίκης» και τον «Ανεμοπορικό όμιλο Εθνικής Τραπέζης», η «Αερολέσχη Παλαιού Φαλήρου» παρελαύνει τρίτη, προηγουμένη πολλών άλλων και παρουσιάζει μια εξαιρετικά πειθαρχημένη εμφάνιση.

Από τις 3 Ιουλίου 1938 μέχρι το τέλος του μηνός έγινε η πρώτη ανεμοπορική κατασκήνωση στο Λιανοκλάδι που τη διοργάνωσε η «Ανεμολέσχη Αθηνών» που αποτελούσε εξέλιξη της «Ανεμοπορικής ομάδας του Πολυτεχνείου». Αρχηγός της κατασκήνωσης ήταν ο Ν. Σεφερτζής.

Τα οικονομικά της Λέσχης ήταν ασθενή, αλλά βοήθησε το 42ο Σύνταγμα της Λαμίας, με κατασκηνωτικό υλικό και το καθημερινό συσσίτιο των ανεμοπόρων.

Δεν θα μπορούσαν να λείψουν και οι ανεμοπόροι της «Αερολέσχης Π. Φ.» και ο Αλέξανδρος Αυδής ήταν μεταξύ αυτών που «κατόρθωσαν» και πέταξαν.


Ο Αλέξανδρος Αυδής στο Λιανοκλάδι το 1938.
Η φωτογραφία προέρχεται από το περιοδικό της εποχής « Αεροπλοία».


Τον Αύγουστο του '39 γίνεται στην Σκύρο ανεμοπορική κατασκήνωση όπου πετάν κυρίως το Zoegling του Πέσκε και ο "Διάβολος" του Παγκάκη, με συμμετοχή και των μελών της «Αερολέσχης Π. Φ.», αλλά πανταχού παρόντα τον πτυχιούχο Αλέξανδρο Αυδή, ο οποίος τελικά πετάει και με τον "Διάβολο" του Παγκάκη.

Στην κατασκήνωση υπάρχουν και 5 από τα ανεμόπτερα της ΕΟΝ τα οποία όμως έχουν προβλήματα και δεν χρησιμοποιούνται.


Ο Αλέξανδρος Αυδής στην κατασκήνωση της Σκύρου τον Αύγουστο του 1939, μπροστά από τον «Διάβολο» του Παγκάκη, με τον οποίο πέταξε και αυτός.

Το καλοκαίρι του 1940 στην μεγάλη ανεμοπορική κατασκήνωση του Βελεστίνου συγκεντρώνονται 40 ανεμόπτερα, ήταν η μεγαλύτερη συγκέντρωση ανεμοπτέρων στην χώρα μας μέχρι τότε.

Ανάμεσά τους και τα ανεμόπτερα και οι ανεμοπόροι της «Αερολέσχης Παλαιού Φαλήρου».


Ο Αλέξανδρος Αυδής στο Βελεστίνο στις 3 Ιουνίου 1940 μπροστά στο ανεμόπτερο Gruene Post. Στο βάθος οι σκηνές των ανεμοπόρων.


Τα μέλη της Ανεμολέσχης Π.Φ. φωτογραφίζονται σε μια από τις τελευταίες πτήσεις στο Μενίδι με το ίσως μοναδικό που απέμεινε ανεμόπτερό τους- δυο νέα ευρίσκονται υπό κατασκευήν- με το οποίο μέχρι τη λήψη της φωτογραφία,ς έχουν εκτελέσει επιτυχώς άνω των 400 πτήσεων.
Εξ αριστερών πος τα δεξιά: Τοκαντιάν, Μούζης (πτυχιούχοι), Χατζηαντωνιάδης (υποσμηνίας), Μακόπουλος, Καφής (πτυχιούχος), Βάρλας (αρχηγός- πτυχιούχος), Σοφία Βάρλα (πτυχιούχος), Καμπέρος (εκπαιδευτής), Φλωράς (αρχηγός συνεργείου), Αυδής (πτυχιούχος).

Η Ιταλική εισβολή και η γερμανική κατοχή που επακολούθησε, τερμάτισε οριστικά τις δραστηριότητες της «Ανεμολέσχης Παλαιού Φαλήρου» και ουδέποτε επανέκαμψε.

Λόγω του φόβου γερμανικής κατάσχεσης, η Λέσχη απέκρυψε τα ανεμόπτερα που εν τω μεταξύ είχε αποκτήσει καθώς και τα συναφή υλικά και εργαλεία.

Λίγο πριν την Κατοχή ο Πέσκε βοηθούμενος από τον Φαληριώτη ανεμοπόρο Χρ. Μούζη, έκρυψε σε μια αποθήκη του Παλαιού Φαλήρου ένα ανεμόπτερο Grunau Baby, ένα Gruene Post, καθώς και ένα Wrona Bis.


Σχόλια Αναγνωστών

0 Προσθήκη σχολίου

Δεν υπάρχουν ακόμα σχόλια για αυτό το άρθρο.

ΠΡΟΣΘΕΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ!
Απάντηση σε x
* Υποχρεωτικά πεδία* Το vimaonline σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά και άσχετα με το περιοχόμενο του άρθρου σχόλια. Είναι αυτονόητο πως η ομάδα διαχείρισης φέρει ευθύνη μόνο για τα επώνυμα άρθρα των συντακτών και των συνεργατών της.

Σας ευχαριστούμε για την συμμετοχή σας.