ΑΡΘΡΑ

Γιάννης Καραμαγκάλης

Ο Γιαννης Καραμαγκάλης γεννήθηκε στην Αθηνα το 1991. Σπουδάζει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης ,στον τομέα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζονται στην Κοινωνική Πολιτική σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης.Έχει εκπονήσει εργασίες με θέμα την Ποιότητα ζωής στης Ευρώπη, τις ...περισσότερα

Ο Γιαννης Καραμαγκάλης γεννήθηκε στην Αθηνα το 1991. Σπουδάζει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης ,στον τομέα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών.

Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζονται στην Κοινωνική Πολιτική σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης.Έχει εκπονήσει εργασίες με θέμα την Ποιότητα ζωής στης Ευρώπη, τις Οικονομικές διαστάσεις της κρίσης στην Κοινωνική Ευρώπη και έχει συμμετασχει σε έρευνες που σχετίζονται με τον Κοινωνικό Αποκλεισμό.

Είναι τακτικό μέλος της επιστημονικής επιτροπής Μελέτης και Έρευνας των Πολιτικων της Ε.Ε στον Επιστημονικό Όμιλο Νέων Πολιτικών Επιστημόνων.

Στον ελευθερο χρόνο του ασχολείται με την αρθρογραφία και την ιστορία, που ειναι και η μεγάλη του αγάπη.λιγότερα

Έλλειμμα επικοινωνίας και συνεργασίας στην Αυτοδιοίκηση: Μια κριτική προσέγγιση

1 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012, 22:18

Ένας διαδικτυακός διάλογος με τον Δήμαρχο Βύρωνα, ήταν αρκετός να με βάλει να διαβάσω ξανά τον Καλλικράτη, αυτή τη φορά, προσεκτικότερα. Αν και η μεταρρυθμιστική του χροιά και η προσπάθεια αναδιοργάνωσης του θεσμικού πλαισίου της αυτοδιοίκησης ήταν τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξα για πολλοστή φορά, η συνομιλία μου αυτή και οι απόψεις που ακουστήκαν από τους ανθρώπους που ζουν τον Καλλικράτη καθημερινά, με ώθησε να δω το νομοσχέδιο από μια διαφορετική οπτική γωνία.

Ο προβληματισμός μου δεν εστιάστηκε σε κάποιο τεχνοκρατικό, θεσμικό ή οικονομικό θέμα, αλλά σε ένα ζήτημα θεμελιακού χαρακτήρα και κεντρικής σημασίας για το αυτοδιοικητικό οικοδόμημα: Το χάσμα συνεργασίας και επικοινωνίας μεταξύ κεντρικής διοίκησης και αυτοδιοίκησης.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Πρόκειται για ένα πρόβλημα διαχρονικό, που έχει τις ρίζες του στην γέννηση και την ενσάρκωση της ιδέας της τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα, το 1950. Το χάσμα αυτό τροφοδοτείται από τότε έως σήμερα από την κινητήριο δύναμη του πολιτικού συστήματος στη χώρα, που δεν είναι άλλη από τον κομματισμό και την λαγνεία για συγκεντρωτική δημόσια διοίκηση.

Εν έτη 1981,οποτε το ΠΑ.ΣΟ.Κ ανέλαβε για πρώτη φορά την διακυβέρνηση της χώρας, το μαζικό κοινωνικό μεταρρυθμιστικό αίτημα ήταν πιο ισχυρό από ποτέ στην μεταπολιτευτική Ελλάδα. Μια εκ των διεξόδων που είχε η κυβέρνηση Παπανδρέου ως προς την οργάνωση και την λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης, ήταν το λεγόμενο Γαλλικό Μοντέλο, που θα ενίσχυε τον ρόλο των τοπικών αρχών εξ αρχής.

Αντ’ αυτού προτιμήθηκε ένας σχεδιασμός πιο κοντά στο top-down μοντέλο οργάνωσης. Ήταν αυτό που ισχυροποίησε σε απόλυτο βαθμό την κεντρική εξουσία και τις οργανωτικές της δομές, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε αυτές των κομματικών δρώντων, ενώ παράλληλα η αυτοδιοίκηση πήρε έναν περιθωριακό ρόλο στο όλο σύστημα.

Όπως ήταν φυσικό ,όλο αυτό το κομματικό –κεντρικό και έντονα συγκεντρωτικό μοντέλο παρείσφρησε επί δεκαετίες και στην τοπική αυτοδιοίκηση, διαμορφώνοντας τα χαρακτηριστικά της γνωρίσματα –θετικά και αρνητικά-όπως τα ξέρουμε έως και σήμερα.

ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ
Αμφότεροι, Καποδίστριας και Καλλικράτης, προσπάθησαν-έστω και αργά- να μαζέψουν τα σπασμένα της αδράνειας των κυβερνήσεων σε θέματα αυτοδιοίκησης έως το 2000.Αν και το κάθε σχέδιο νόμου ξεχωριστά είχε τα θετικά του και τα αρνητικά του, ωστόσο ο νομοθέτης και στις 2 περιπτώσεις παρέλειψε να αντικαταστήσει το πιο αδρανές και παρασιτικό θεμέλιο της τοπικής αυτοδιοίκησης δηλαδή την καινοφανή έλλειψη διαλόγου και συνεργασίας με την Κεντρική διοίκηση.

Επικαιροποιόντας αυτό το πολύ σημαντικό ζήτημα και εστιάζοντας στις αλλαγές που έφερε ο Καλλικράτης, μπορεί κάποιος να εξάγει ένα πολύ απλό συμπέρασμα: Φτάσαμε στην πηγή αλλά δεν ήπιαμε νερό. Η πηγή ,η οποία ήταν η ανάγκη θεσμοθέτησης μηχανισμών διαβούλευσης, έγινε πραγματικότητα αλλά μονομερώς, καθώς η διαβούλευση πήρε την μορφή της ενδοδημοτικής διαβούλευσης.

Το νερό όμως, που ήταν πέρα από την ενδοδημοτική διαβούλευση, η ανάγκη για δημιουργία αποτελεσματικότερων διαύλων επικοινωνίας, τόσο μεταξύ των δήμων όσο και μεταξύ Ο.Τ.Α –Υπουργείων, δεν τον βρήκαμε.

Το επικοινωνιακό αυτό χάσμα έλαβε διαχρονικά πολλές μορφές. Αρχικά, περιελάμβανε την πλήρη αδιαφορία της εκάστοτε υπουργικής δομής για τα τεκταινόμενα στους Δήμους, κατά την δεκαετία του 90 εκφράστηκε ως πρόβλημα τριμερούς επικάλυψης αρμοδιοτήτων και συναρμοδιοτήτων μεταξύ Δήμων περιφερειών και Υπουργείων και σήμερα, εκφράζεται δυστυχώς με την πλήρη αδυναμία των τοπικών άρχων να έλθουν σε διάλογο αφενός μεταξύ τους αφετέρου με τα αρμόδια υπουργεία για την επίλυση των σοβαρών συνεπειών που επιφέρει η κρίση.

Ειδικά στον Καλλικράτη, που χαρακτηρίζεται από πολλούς και ως «Το μνημόνιο για την Αυτοδιοίκηση», τα πράγματα είναι α κόμα δυσκολότερα. Η γενική κατάσταση περικοπών των εσόδων για τους Δήμους από την κεντρική εξουσία αλλά και τις άλλες πηγές (ΣΑΤΑ, Κ.Α.Π κλπ),φέρνει τους αιρετούς καθημερινά αντιμέτωπους με δύσκολες καταστάσεις και οδηγεί σε ένα κλίμα όχι συνεννόησης προκειμένου να βρεθεί μια βιώσιμη λύση, αλλά σε μια κατάσταση κλιμάκωσης της ρήξης Ο.Τ.Α – Υπουργείου αλλά και σε διαδημοτική ασυνεννοησία.

Σε αυτό το γενικό κλίμα οπού το επικοινωνιακό και συνεταιρικό έλλειμμα γιγαντώνεται έρχεται να προστεθεί και η λάθος «αυτοδιοικητοποίηση» των περιφερειών.

Το ξαφνικό πέρασμα των περιφερειών από το status quo της αποκέντρωσης και κατά συνέπεια του ευρύτερου δημόσιου τομέα, στο επίπεδο της αυτοδιοίκησης, αποτελεί ένα από τα αγκάθια εκείνα του Καλλικράτη που προσθέτουν στο πάζλ της ασυνεννοησίας άλλο ένα δύσκολο κομμάτι, αυτό της συνεργασίας δήμων και περιφερειών στο νέο αυτοδιοικητικό πλαίσιο ενώ χαρακτηρίζονται από εντελώς διαφορετικό τρόπο δράσης .

Ο ΑΝΤΙΛΟΓΟΣ
Ως αντίλογος στην παραπάνω κριτική μπορεί να χρησιμοποιηθεί η εκτεταμένη και διαδεδομένη πλέον χρήση του Οpen Gov και της Δημόσιας Διαβούλευσης. Πριν την ψήφιση του σχεδίου νόμου του Καλλικράτη, το ίδιο το κείμενο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση προκειμένου οι πολίτες αλλά πολύ περισσότερο οι ειδήμονες ,να το κρίνουν, να προτείνουν εναλλακτικούς δρόμους και να βελτιώσουν –κατά τα το μέτρο του δυνατού- την όλη του εικόνα.

Το βασικό επιχείρημα, είναι πως από την στιγμή που οι ίδιοι οι δήμοι δεν πρότειναν και δεν επεδίωξαν την δημιουργία ενός πιο αποτελεσματικού δικτυού επικοινωνίας και συνεργασίας, ήταν ως ένα βαθμό φυσικό να παραληφθεί για άλλη μια φορά αφού θεωρήθηκε ως δεδομένο, πως η νέα δυναμική που θα έφερνε στην κοινωνία των πολιτών η ενδοδημοτικών διαβούλευση θα εξομάλυνε και τις σχέσεις Ο.Τ.Α και κεντρικής εξουσίας και θα δημιουργούσε προοπτική επέκτασης του φαινομένου της διαβούλευσης και σε άλλα επίπεδα.

ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΚΑΙ Η ΠΡΟΤΑΣΗ
Με αφορμή την επικαιρότητα και την αντίδραση της ΚΕΔΕ στις περικοπές των εσόδων για τους Δήμους ,φάνηκε πιο καθαρά η επιτακτική ανάγκη πραγματοποίησης διαλόγου μεταξύ όλων των μέρων που συνιστούν το αυτοδιοικητικό γίγνεσθαι. Η πλήρης ρήξη που ήρθε με τα επεισόδια στην πλατεία Κλαυθμώνος, αποτελεί οπωσδήποτε ένα στίγμα στην συνεργασία δήμων και Κυβέρνησης, ωστόσο ως διαλλακτικότερος φορέας των «διμερών σχέσεων», ο οποίος είναι η τοπική αυτοδιοίκηση οφείλει να συμπτυχθεί, να υπερβεί συνδικαλιστικές λογικές και τακτικές , να προβεί σε εσωτερικό διάλογο και να παραταχθεί σύσσωμη και με βιώσιμες λύσεις απέναντι στην κυβερνητική αυθαιρεσία την οποία η ίδια επικαλείται.

Η ταχύτητα σε αυτό την προσπάθεια θα διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο, καθώς ο πολιτικός χρόνος τρέχει με γοργούς ρυθμούς και εις βάρος των Ο.Τ.Α. Ας ελπίσουμε πως τα αντανακλαστικά της αυτοδιοίκησης θα λειτουργήσουν αυτή τη φορά σωστά.

Σχόλια Αναγνωστών

1 Προσθήκη σχολίου
ΒΑΣΙΙΛΗΣ 27.03.12
Έκπληξη. Ένας νέος άνθρωπος διατυπώνει απόψεις και θέσεις κάθε άλλο παρά συμβατικές και περιγράφει καταστάσεις σαν να τις έχει ζήσει. Έκπληξη επίσης θα ήτανε αν όλα αυτά δεν τα είχε προσέξει εδώ και χρόνια κάποιος νοήμων πολίτης, γιατί είμαι σίγουρος ότι οι πολιτικοί τα ήξεραν. Εκπληξη είναι επίσης ότι δεν ακούγεται κάτι παρόμοιο από τους εκλεγμένους της τοπικής αυτοδιοίκησης, όπότε δεν αποτελεί έκπληξη ότι δεν ομονοούν να τα διεκδικήσουν. Ευχαριστούμε Γιάννη, μια άλλη φορά.
Απάντηση
Προσθήκη σχολίου
ΠΡΟΣΘΕΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ!
Απάντηση σε x
* Υποχρεωτικά πεδία* Το vimaonline σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά και άσχετα με το περιοχόμενο του άρθρου σχόλια. Είναι αυτονόητο πως η ομάδα διαχείρισης φέρει ευθύνη μόνο για τα επώνυμα άρθρα των συντακτών και των συνεργατών της.

Σας ευχαριστούμε για την συμμετοχή σας.