ΑΡΘΡΑ

Σταμάτης - Στυλιανός Βλάχος

MSc. Περιβαλλοντολόγος, διαχείριση ενέργειας & περιβάλλοντος, μέλος Οικολογικής Συνεργασίας Δήμου Παλαιού Φαλήρου ECO+  

Πνεύμονες πρασίνου στις πόλεις

0 13 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2019, 13:44

«Ο σύγχρονος άνθρωπος καταστρέφει περισσότερα όταν χτίζει, παρά όταν γκρεμίζει.»

Nicolás Gómez Dávila, 1913 – 1994, Κολομβιανός συγγραφέας


Central Park! Μία όαση ομορφιάς, ένα κάλλος στην απέραντη τσιμεντούπολη της Μητρόπολης της Νέας Υόρκης. Μπορώ να σας εκμυστηρευθώ ότι από μικρός μου είχε προξενέψει ιδιαίτερη εντύπωση και θαυμασμό βλέποντάς το μέσα από ντοκιμαντέρ της ελληνικής τηλεόρασης. Η τεράστια έκτασή του και η περιρρέουσα ποικιλομορφία του σε προϊδεάζουν να αισθανθείς ένα ρίγος συγκίνησης, θαυμασμού, αγαλλίασης και σε γενικότερο πλαίσιο, μία αίσθηση του ωραίου, που μόνο η ίδια η Φύση μπορεί απλόχερα να σου το προσφέρει! Έτσι απλά! Επιβλητικό, ξεχωριστό, αλλά και ιδιαίτερο, μιας και κατέχει δεσπόζουσα θέση μέσα από το συνονθύλευμα των γιγαντιαίων τσιμεντένιων ουρανοξυστών και το δαιδαλώδες δίκτυο των δρόμων κι οδών που απλώνονται τριγύρω από το Πάρκο, συνθέτοντας με αυτό τον τρόπο το αστικό δίκτυο της Νεουορκέζικης γιγαντούπολης. Σου δίνει την εντύπωση ότι ζεις σε μια νησίδα γης αποκομμένη από τον υπόλοιπο κόσμο, ενσωματωμένη και προσαρμοσμένη στις απαιτήσεις μίας ανθρώπινης ψυχικής και πνευματικής αειφορίας – πραγματικής μεγαλουργίας της Φύσης, καθώς και της αίσθησης του ανώτερου κι ανυπέρβλητου που εκπέμπει μέσα στο άχρωμο, γεμάτο αντιδιαστολή και συνηθισμένο τοπίο μιας δυτικής πόλης.

Το Μητροπολιτικό Πάρκο – Central Park (Κεντρικό Πάρκο) του δημοτικού διαμερίσματος της Ν. Υόρκης θεωρείται το μεγαλύτερο δημόσιο Πάρκο, με έκταση γύρω στα 3,41 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ενταγμένο στη διοικητική περιφέρεια – δημοτικό διαμέρισμα του Manhattan στη Ν. Υόρκη. Θεωρείται το πιο πολυσύχναστο δημοτικό πάρκο στις ΗΠΑ, με 25 εκατομμύρια περίπου επισκέπτες το χρόνο – μεταξύ αυτών διάφορες ξένες διπλωματικές και στρατιωτικές αποστολές, με εκτεταμένο δίκτυο που αποτελείται από μονοπάτια πεζοπορίας, τεχνητές λίμνες, ένα ζωολογικό κήπο, δύο μεγάλες πίστες για πατινάζ, καταφύγιο άγριας ζωής, ανοικτό θεατρικό χώρο, μεγάλες εκτάσεις με γρασίδι για διάφορα σπορ και ξεκούραση, παιδικές χαρές. Τζόγκερς, σκέιτερς και πολλοί ποδηλάτες κατακλύζουν τις γωνιές αυτού του πάρκου, μιας και αποτελεί χώρο λατρείας των πιστών των δύο και τεσσάρων τροχών. Αξίζει να ειπωθεί ότι, διετέλεσε αμέτρητες εμφανίσεις σε ταινίες και πολλές τηλεοπτικές σειρές του αμερικανικού κι ευρωπαϊκού κινηματογράφου, κατατάσσοντάς το στα πλέον διάσημα πάρκα όλου του κόσμου, κάνοντας με αυτό τον τρόπο τους Νεοϋορκέζους περήφανους. Άνετα μπορούμε να κάνουμε λόγο ότι αποτελεί έναν ευμεγέθη κι εντυπωσιακό πνεύμονα πρασίνου! Τη διαχείριση του πάρκου έχει αναλάβει η ιδιωτική, μη κερδοσκοπική οργάνωση, Central Park Conservancy, με συμβόλαιο από το Τμήμα Πάρκων και Χώρων Αναψυχής του δήμου της Νέας Υόρκης, ενώ έχει κηρυχθεί εθνικό ιστορικό τοπογραφικό μνημείο ήδη από το 1963.

Η φύση ασκεί μια βαθιά επίδραση και μία φυσική γοητεία στην καθημερινή ζωή των κατοίκων μίας πόλης, άσχετα με το αν τη συνειδητοποιούν ή τη διαισθάνονται συχνά στον βίο τους. Σημαντικά ψήγματα αυτής της γοητείας συναντούμε και στα πάρκα των πόλεων (όπως το Central Park) που συνιστούν τους χώρους πρασίνου και τους πνεύμονες ξεγνοιασιάς, ηρεμίας, ευχαρίστησης και πνευματικής αναζήτησης, όπως εκείνοι περικλείονται από τα μεγάλα τσιμεντένια κτίρια των πόλεων. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αισθητή υποβάθμιση της ποιότητας ζωής στα μεγάλα αστικά κέντρα, η οποία συνδέεται και με τις περιορισμένες – ή και μηδαμινές – εκτάσεις αστικού πρασίνου και με την ευρύτερη απουσία επαφής με το φυσικό περιβάλλον. Αυτό συντελέσθηκε με την ραγδαία αστικοποίηση (υπεραστικοποίηση) των τελευταίων δεκαετιών (με το ποσοστό του πληθυσμού που ζει στις πόλεις να αναμένεται να ξεπεράσει το 65% έως το 2025), που εκείνη δημιούργησε περιβαλλοντικά προβλήματα στον σύγχρονο αστικό χώρο εξαιτίας της αύξησης του δομημένου περιβάλλοντος από πολυκατοικίες, αντιαισθητικά κτίρια και κάθε λογής αρχιτεκτονήματα, καθιστώντας με αυτό τον τρόπο επιτακτική την αναζήτηση τρόπων αντιμετώπισής τους, μέσα από την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής συνιστώσας σε όλα τα επίπεδα σχεδιασμού (αρχιτεκτονικό, πολεοδομικό, χωροταξικό).

Καθοριστικούς και μείζονος σημασίας παράγοντες για την ποιότητα του αστικού τοπίου και του περιβάλλοντος παίζουν: η παρουσία χώρων πρασίνου και η έκταση που εκείνοι καταλαμβάνουν, καθώς η πάσης φύσεως λειτουργία που επιτελούν και ο βαθμός αποτελεσματικότητάς τους, καθώς θέτουν στην πρώτη γραμμή την ανάγκη για εξασφάλιση βιώσιμων υπαίθριων χώρων πρασίνου στη σύγχρονη διάσταση μίας πόλης, μίας μητρόπολης. Οι ελεύθεροι χώροι, οι πλατείες, τα πάρκα, τα ποτάμια και τα ρέματα, ωστόσο, πρέπει να αποτελούν, δίκτυο χώρων πρασίνου μέσα στη πόλη κι όχι μεμονωμένες και σημειακές ευκαιρίες για παροδική «ανάσα». Με αυτό τον τρόπο, οι χώροι πρασίνου που αποτελούν οργανικά στοιχεία της πόλης, δημιουργούν ένα συνεχές πλέγμα, ένα συνδετικό ιστό, που περιλαμβάνει χώρους «κίνησης» και «στάσης».

Στη πόλη της Αθήνας, η έλλειψη εμπεριστατωμένου περιβαλλοντικού σχεδιασμού και η ακαλαισθησία αρχιτεκτονικής τοπίου έχουν οδηγήσει στην έλλειψη χώρων πρασίνου. Η Πρωτεύουσα της Ελλάδος υπολείπεται – σε αρκετά μεγάλο ποσοστό – σε πράσινο, καθιστώντας την υποδεέστερη αισθητικά και ρυμοτομικά σε σχέση με άλλες χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Κάποιες συγκρίσεις είναι απογοητευτικές για την πρωτεύουσα της χώρας μας. Σε γενικές γραμμές, το ποσοστό του αστικού πρασίνου ποικίλλει στις Ευρωπαϊκές πόλεις, όπως για παράδειγμα, στη Μπρατισλάβα, πρωτεύουσα της Σλοβακίας, που ανέρχεται άνω του 60%, έως και στη πόλη της Μαδρίτης, πρωτεύουσα της Ισπανίας, με 5%. Στη πόλη της Κοπεγχάγης, πρωτεύουσα της Δανία, οι πράσινες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των φυσικών περιοχών και των δασών, αποτελούν περίπου το 23%, που αντιστοιχεί σε 43 m2/κάτοικο, το οποίο κυμαίνεται πολύ παραπάνω από τα 9 m2/κάτοικο που συστήνεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για το λεκανοπέδιο της Αττικής ανέρχεται μόλις 2,6 m2/κάτοικο! Πραγματικά μεγάλη η διαφορά από αυτή τη σύγκριση!

Ας τα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Οι αστικοί υπαίθριοι χώροι, ως βασικά τμήματα του αστικού ιστού, υιοθέτησαν διάφορους χαρακτηρισμούς και ιδιότητες στη πορεία των χρόνων. Ενδεικτικά, ακολουθεί αναφορά μερικών από αυτούς: «Ελεύθεροι χώροι», «Ανοιχτοί χώροι», «Πράσινοι χώροι». Στις μέρες μας εκείνοι αποτελούν αναπόσπαστα κομμάτια – τμήματα του αστικού ιστού, καθώς διαμορφώνουν τη ταυτότητα του αστικού τοπίου, συνδέονται με το δομημένο περιβάλλον και παίζουν το ρόλο διόδων μετακίνησης. Όσον αφορά τους χώρους αστικού πρασίνου, ο διαχωρισμός τους από τους αστικούς υπαίθριους χώρους Όταν κάνουμε λόγο για «αστικό πράσινο» – με ένα πρόχειρο ορισμό – εννοούμε τους χώρους, τις υπαίθριες περιοχές μέσα και γύρω από μία δομούμενη αστική δομή, όπως χαρακτηριστικά αποτελεί μία πόλη, όπου ενδεχομένως οι περιοχές εκείνες να φέρουν και μία ήπια ανθρώπινη δραστηριότητα, καθώς επίσης και βλάστηση (θάμνους, δένδρα, γρασίδι, ειδικό χώμα, φυτά), διάφορα είδη πανίδας, αισθητικά υδάτινα στοιχεία (λίμνες και ρυάκια), η παρουσία των οποίων επηρεάζει την ποιότητα ζωής, καθώς επίσης τη ποιότητα του αέρα και του νερού της περιοχής.

Σε διεθνές επίπεδο, η έννοια κι ερμηνεία του αστικού πρασίνου περιλαμβάνει: τα πάρκα, τους μικρής και μεγάλης κλίμακας κήπους (παράδειγμα: Εθνικός Κήπος), που έχουν δικαίωμα διαχείρισης το Κράτος ή οι ιδιώτες, τους αδόμητους χώρους κι άλλους μη διαμορφωμένους χώρους στους οποίους συναντάται μία ποικιλία από χλωρίδα και πανίδα. Σε εθνικό επίπεδο – στην Ελλάδα, η έννοια του «αστικού πρασίνου» συμπεριλαμβάνεται σε αυτή των κοινόχρηστων χώρων, δίχως παραπέρα διαχωρισμό. Έτσι λοιπόν, σύμφωνα με τον Γενικό Οικοδομικό Κανονισμό (ΓΟΚ) του 1985: «κοινόχρηστοι χώροι είναι οι κάθε είδους δρόμοι, πλατείες, άλση και γενικά οι προοριζόμενοι για κοινή χρήση ελεύθεροι χώροι, που καθορίζονται από το εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο του οικισμού ή έχουν τεθεί σε κοινή χρήση με οποιοδήποτε άλλο νόμιμο τρόπο». Το αστικό πράσινο, επομένως, αποτελεί ένα χώρο της πόλης, ο οποίος βρίσκεται μέσα ή σε άμεση επαφή με το φυσικό περιβάλλον και διαθέτει την ικανότητα αναμόρφωσης, ανάπλασης κι αναδιοργάνωσης από τον αστικό πληθυσμό για διάφορες δραστηριότητες, όπως: αναψυχή, αθλητισμό, περιήγηση, εκπαίδευση, κοκ.

Με την Κοινοτική Οδηγία 2003/4/ΕΚ, επιδιώκεται η διάδοση σχετικής πληροφόρησης για το Περιβάλλον, καθιστώντας ελεύθερη την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες, προκειμένου να συμβάλλει στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση ως προς τα ζητήματα που άπτονται του περιβάλλοντος, την ελεύθερη ανταλλαγή απόψεων επί των θεμάτων αυτών, την ουσιαστικότερη συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για περιβαλλοντικά – οικολογικά ζητήματα και τη βελτίωση των περιβαλλοντικών συνθηκών. Στην Ελλάδα, τα κυριότερα θεσμικά εργαλεία για την προστασία, συντήρηση κι ανάπτυξη των ελεύθερων χώρων πρασίνου αποτελούν η πολεοδομική και η δασική νομοθεσία.

Συγκεκριμένα, ο Νόμος 998/1979 αναφέρει την: «Προστασία των δασών και των δασικών εν γένει εκτάσεων της χώρας», κατατάσσοντας τους ελεύθερους αστικούς χώρους στα πάρκα, τα οποία αφορούν εκτάσεις εντός πόλεων ή οικιστικών περιοχών που καλύπτονται από βλάστηση που έχει δημιουργηθεί τεχνητά και στα άλση, τα οποία αφορούν εκτάσεις εντός πόλεων ή οικιστικών περιοχών που καλύπτονται από φυσική δασική βλάστηση κι απαγορεύει οποιαδήποτε αλλαγή προορισμού ή χρήσης αυτών για άλλο σκοπό. Οι παραπάνω διατάξεις συμφωνούν με τις προστατευτικές διατάξεις για το περιβάλλον του Άρθρου 24 του Συντάγματος της Ελλάδος στην αναθεώρηση του 2001 κι έχουν εναρμονιστεί με εκείνο. Ειδικότερα, στη παράγραφο 1 αναφέρει: «Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωµα του καθενός. Για τη διαφύλαξή του το Κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά µέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας. Νόµος ορίζει τα σχετικά µε την προστασία των δασών και των δασικών εκτάσεων. Η σύνταξη δασολογίου συνιστά υποχρέωση του Κράτους. Απαγορεύεται η μεταβολή του προορισμού των δασών και των δασικών εκτάσεων, εκτός αν προέχει για την Εθνική Oικονοµία η αγροτική εκμετάλλευση ή άλλη τους χρήση, που την επιβάλλει το δηµόσιο συµφέρον», ενώ στη παράγραφο 6 (Άρθρου 24) πραγματοποιείται άμεση αναφορά στο πολιτιστικό περιβάλλον: «Tα µνηµεία, οι παραδοσιακές περιοχές και τα παραδοσιακά στοιχεία προστατεύονται από το Kράτος. Nόµος θα ορίσει τα αναγκαία για την πραγματοποίηση της προστασίας αυτής περιοριστικά µέτρα της ιδιοκτησίας, καθώς και τον τρόπο και το είδος της αποζημίωσης των ιδιοκτητών». Συνεπώς, δεν επιτρέπεται η μεταβολή της χρήσης ή του περιορισμού των εντός σχεδίου πόλεων κοινόχρηστων εκτάσεων, οι οποίες καλύπτονται από βλάστηση που έχει δημιουργηθεί – φυσικώς ή τεχνητώς – παρά μόνο σε ορισμένες εξαιρέσεις που αναφέρονται ρητά στο συγκεκριμένο νομοθετικό κείμενο. Γίνεται σαφές ότι, ο συνταγματικός νομοθέτης επιχειρεί να θεσπίσει μια διάταξη για την προστασία του συνόλου του περιβάλλοντος, τόσο του φυσικού, όσο και του πολιτιστικού. Το περιβάλλον, κατοχυρώνεται όχι μόνο αντικειμενικά ως αγαθό αλλά και υποκειμενικά ως δικαίωμα.

Λόγω της πολυμορφικότητας που παρουσιάζουν οι χώροι αστικού πρασίνου, καθώς και των φιλοξενούν, κρίνεται απαραίτητη η ταξινόμησή τους σε κατηγορίες για πιο εμπεριστατωμένη κι άρτια μελέτη, ώστε η σωστή διαχείρισή τους να καθίσταται δυνατή κι εφαρμόσιμη. Δεν υπάρχει ενιαίο σύστημα ταξινόμησης των χώρων πρασίνου στο διεθνές σύστημα, αλλά κάθε χώρα και κάθε ομάδα επιστημόνων – ερευνητών ακολουθεί μία ταξινόμηση που εξυπηρετεί τη δική της πολιτική κι επιστημονική μεθοδολογία. Έτσι λοιπόν, και με βάση τα παραπάνω, το αστικό πράσινο σε ένα δομημένο περιβάλλον μίας πόλης, συγκροτείται: Α) σε πράσινο αναψυχής, στο οποίο περιλαμβάνονται χώροι πρασίνου που σχεδιάστηκαν και προορίζονται για αναψυχή (αισθητική – ενεργητική). Αναφέρονται σε ιδιωτικούς και δημόσιους χώρους και συναντώνται σε περισσότερες από μία χρήσεις γης. Περιλαμβάνουν: παιδικές χαρές, πάρκα, πράσινο κατοικιών – οικισμών, νησίδες πρασίνου, ως προς τις τουριστικές εγκαταστάσεις: γήπεδα, ξενοδοχεία, προκυμαίες, λιμάνια. Β) σε λειτουργικό πράσινο, όπου περιλαμβάνονται χώροι πρασίνου που η κύρια χρήση τους δεν λογίζεται ως αναψυχική λειτουργικά, αλλά συνδεδεμένη με τις βασικές λειτουργίες της πόλης (κοινωνική, διοικητική, οικονομική, πνευματική). Οι χώροι είναι δυνατό να είναι δημόσιοι ή ιδιωτικού χαρακτήρα, με πρόσβαση σχετιζόμενη με τη λειτουργία τους, ελεύθερη ή και περιορισμένη. Περιλαμβάνουν: σχολεία, βιβλιοθήκες, πανεπιστήμια, ορφανοτροφεία, γηροκομεία, κλινικές, νοσοκομεία ως εκπαιδευτικά ιδρύματα, αγροτική γη, λαχανόκηποι, πειραματικές εκτάσεις πρασίνου ως εκτάσεις για καλλιέργεια, εκκλησίες, κοιμητήρια κι από κτίρια δημοσίου ενδιαφέροντος: δημόσιες υπηρεσίες, βιομηχανικά πάρκα, κτίρια γραφείων, εμπορικά κέντρα, ζώνες καινοτομίας. Γ) σε φυσικά – ημιφυσικά ενδιαιτήματα, στα οποία περιλαμβάνονται αστικοί χώροι που έμειναν ηθελημένα ανεκμετάλλευτοι κι αδόμητοι, ως φυσικοί χώροι ή εγκαταλείφτηκαν από κάποια χρήση κι αποικίσθηκαν από χλωρίδα και πανίδα. Η πρόσβαση σε αυτούς είναι δυνατόν να επιτρέπεται ή όχι και το ιδιοκτησιακό καθεστώς μπορεί να μην είναι αποσαφηνισμένο / ξεκαθαρισμένο. Περιλαμβάνουν: αειθαλή, φυλλοβόλα και μεικτά δάση, ρέματα, λίμνες και ποτάμια ως υγροβιότοποι, βιομηχανικά συγκροτήματα και λατομεία ως εγκαταλελειμμένοι χώροι (με προϋπάρχουσα άλλη χρήση γης), αδόμητοι χώροι (εποικισμένοι από χλωρίδα και πανίδα). Δ) σε δίκτυα, στα οποία περιλαμβάνονται οι αστικοί ελεύθεροι χώροι που τρέχουν παράλληλα με κύρια κανάλια – δίκτυα μεταφοράς (πεζών, ποδηλάτων, αυτοκινήτων, κοκ). Αναφέρονται σε χώρους που επικρατεί βλάστηση ή υπάρχει δυνατότητα να γίνουν. Περιλαμβάνουν: πεζόδρομους, νησίδες πρασίνου, πρανή, δενδροστοιχίες, λωρίδες ακάλυπτου χώρου, όχθες – πρανή.

Οι αστικοί εκείνοι πνεύμονες πρασίνου, αποτελούν, αναμφισβήτητα, βασικό συστατικό στοιχείο μίας πόλης για τη βελτίωση του αστικού κλίματος, καθώς και την αναβαθμιζόμενη ποιότητα ζωής των κατοίκων που διαβιούν σε εκείνη. Το σημαντικότερο πλεονέκτημα της βλάστησης και ειδικότερα των δένδρων που υπάρχουν στους χώρους αστικού πρασίνου αποτελεί η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, μέσα από τη διεργασία της διαπνοής, δηλαδή της δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα (CO2) και της απελευθέρωσης οξυγόνου στην ατμόσφαιρα, όπως επίσης και μέσα από το φιλτράρισμα του αέρα από διάφορους τύπους ατμοσφαιρικών ρύπων, όπως χαρακτηριστικά αποτελούν τα μικροσωματίδια, η σκόνη, τα οξείδια του άνθρακα, του αζώτου και του θείου. Μία επιπλέον σημαντική συνεισφορά του αστικού πρασίνου στις πόλεις είναι η κατανάλωση ενέργειας. Ένα ώριμο δένδρο, κατά τη διάρκεια των διεργασιών της αναπνοής και της διαπνοής, είναι υπεύθυνο για την κατανάλωση 230.000 kcal/ημέρα, η οποία αντιστοιχεί με 5 κλιματιστικά σε συνεχή λειτουργία! Επιπλέον, στη σκιά ενός δένδρου παρατηρείται ελάττωση κατά 25 – 30% της ορατής ακτινοβολίας – ακόμα και το γρασίδι, δίχως την ύπαρξη δένδρων είναι υπεύθυνο για τη διοχέτευση μέρους της ηλιακής ακτινοβολίας στο έδαφος, οπότε υπάρχει και αυξημένη δροσιά, σύμφωνα με ομιλία του Καθηγητή Κ. Κασσιού σε ημερίδα με θέμα: «η απορρυπαντική συμβολή του αστικού πρασίνου στην ατμόσφαιρα της πόλης».

Το αστικό πράσινο συνδράμει στη διατήρηση σταθερού θερμοκρασιακού επιπέδου στον επικείμενο αστικό χώρο, αφού κατά τη περίοδο του καλοκαιριού συμβάλλει στην μείωση της θερμοκρασίας και αντίστροφα, την περίοδο του χειμώνα, στην αύξησή της (κατά 2 – 7 βαθμούς της κλίμακας Φαρενάιτ), οπότε έχουμε αποφυγή ακραίων θερμοκρασιών, οι οποίες λογίζονται ως επικίνδυνες για τον πληθυσμό μίας υπεραστικοποιημένης πόλης. Ουσιαστικά, τα φυτά απορροφούν μεγάλο μέρος της θερμότητας που εκπέμπει ο ήλιος κατά την διάρκεια της ημέρας και την αποδεσμεύουν σιγά – σιγά κατά τις βραδυνές ώρες, οπότε κι απαλύνουν την θερμοκρασία της ημέρας και θερμαίνουν τη νύκτα.

Οι χώροι πρασίνου προσφέρουν επιπρόσθετα κι οφέλη στην ποιότητα των υδάτων. Σε περιπτώσεις που εντός του αστικού ιστού ευρίσκοντο λίμνες ή χείμαρροι, οι χώροι πρασίνου κατέχουν τη δυνατότητα να απορροφήσουν ποσότητες βρόχινου νερού αποτρέποντας ενδεχόμενη υπερχείλιση αυτών. Αυτό συμβαίνει, διότι οι δομημένες επιφάνειες μίας πόλης μην έχοντας τη δυνατότητα να απορροφήσουν το νερό της βροχής, το διοχετεύουν, αφού κατά κύριο λόγο συγκεντρώσουν όλα τα βλαβερά συστατικά από τα πεζοδρόμια, τους δρόμους και τις οροφές των κτιρίων, σε όποιον φυσικό αποδέκτη υπάρχει διαθέσιμος είτε πρόκειται για θαλάσσιο οικοσύστημα, είτε για χείμαρρο, ποτάμι ή λίμνη. Σε αντίθετη φορά, σε περιοχές που υπάρχουν χώροι πρασίνου, μεγάλες ποσότητες νερού απορροφούνται, αποτρέποντας έτσι ενδεχόμενες πλημμύρες, εμπλουτίζοντας παράλληλα τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα και φιλτράροντας το νερό.

Όσον αφορά την ποιότητα του εδάφους, οι χώροι πρασίνου στέκονται εμπόδιο στην διεργασία της διάβρωσης και σε περιπτώσεις που η πόλη έχει απότομο γεωμορφολογικό ανάγλυφο στέκονται εμπόδιο στον περιορισμό του φαινομένου των κατολισθήσεων. Η παρουσία χλωρίδας και πανίδας στους χώρους αστικού πρασίνου ενδέχεται να είναι τόσο σημαντική για τη βιοποικιλότητα, όσο και η αντίστοιχη σε περιοχές με άφθονο το στοιχείο της αγροτικής καλλιέργειας. Πραγματοποιούν την εμφάνισή τους σε διάφορους τύπους αστικού πρασίνου και κυρίως στα ημιφυσικά ενδιαιτήματα. Το αστικό πράσινο, επιπλέον, έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει πρώτης τάξεως ηχομονωτικό μέσα σε αστικό χώρο. Σύμφωνα με μετρήσεις των Rober & Kara Atsev που πραγματοποιήθηκαν στη Σόφια της Βουλγαρίας, παρατηρήθηκε μείωση των επιπέδων του θορύβου στον αστικό χώρο κατά 0,17 DB ανά τετραγωνικό μέτρο δενδρώδους επιφάνειας.

Τέλος, έμμεσα οφέλη προκύπτουν στο βαθμό που οι χώροι πρασίνου επηρεάζουν τον τρόπο που θα επιλέξουν για την μετακίνησή τους οι κάτοικοι. Αρκετές φορές, οι αποστάσεις των μετακινήσεων που πρέπει να κάνουν οι πολίτες, θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν και χωρίς τη χρήση αυτοκινήτου, αρκεί να υπήρχε ένα κίνητρο, το οποίο θα ενθάρρυνε την κίνηση πεζών και ποδηλάτων. Η ενθάρρυνση εκείνη θα σχετιζόταν με τον βαθμό πρόσβασης στους χώρους πρασίνου και την ενσωμάτωσή τους στο υπόλοιπο μέρος του σύγχρονου αστικού ιστού της πόλης. Μέσω της μείωσης της χρήσης, λοιπόν, των ιδιωτικών μέσων μεταφοράς, θα προέκυπταν οφέλη όπως: η σημαντική μείωση εκπομπής καυσαερίων και συνεπώς η ελάττωση του αποτυπώματος του άνθρακα, η εξοικονόμηση ενέργειας, η αποσυμφόρηση της ατμόσφαιρας από τα αέρια καυσαερίων από την ήδη επιβάρυνσή της και η καλύτερη ρύθμιση κι άρτιος συντονισμός του κυκλοφοριακού προβλήματος – ιδιαίτερα στις σύγχρονες μητροπόλεις, όπως χαρακτηριστικά αποτελούν η Ν. Υόρκη, το Τόκυο, η Κωνσταντινούπολη, το Παρίσι, το Λονδίνο, το Πεκίνο, η Σαγκάη.

Οι αστικοί χώροι, σε ορισμένους από τους οποίους ευδοκιμεί βλάστηση, πέρα από τα περιβαλλοντικά, προσφέρουν και οικονομικά οφέλη στις πόλεις, η εκτίμηση των οποίων δεν αποτελεί απλή διαδικασία σε αρκετές περιπτώσεις, καθώς εκείνου του είδους τα οφέλη έχουν άμεση σχέση με τα περιβαλλοντικά, όσο και με τα κοινωνικά. Η παρουσία αστικού πράσινου σε μία περιοχή, έχει άμεσο αντίκτυπο στην αξία της γης και της ανακατανομής της, καθώς οι κάτοικοι είναι διατεθειμένοι να καταβάλλουν μεγαλύτερο οικονομικό αντίτιμο, ώστε να αποκτήσουν μία ιδιοκτησία που γειτνιάζει με ένα χώρο πρασίνου (όπως στη περίπτωση του Central Park στη Ν. Υόρκη, όπου τα γύρω διαμερίσματα και ρετιρέ έχουν υψηλή αντικειμενική αξία), από ότι για μία ίδια ιδιοκτησία που δεν είναι εγκατεστημένη κοντά σε χώρους πρασίνου. Το γεγονός αυτό συμβάλλει στην άνοδο των τιμών των ακινήτων της περιβάλλουσας περιοχής, με τις τιμές να μειώνονται όσο αυξάνεται η απόσταση από το χώρο πρασίνου. Μία χαρακτηριστική μελέτη των ιδιοκτησιών στην ηπειρωτική χώρα του νότιου Βανκούβερ, διαπίστωσαν ότι οι τιμές των κατοικιών αυξάνονται κατά 15–20% όταν βρίσκονται κοντά στους ελεύθερους χώρους πράσινου (πηγή: Quayle και Hamilton, 1999).

Από την αύξηση της τιμής των ακινήτων ενδέχεται να προκύψουν οφέλη και για το Κράτος και τις κρατικές δομές του. Οι χώροι αστικού πρασίνου έχουν την δυνατότητα να αποτελέσουν επιπλέον πηγή εισοδήματος, μέσω του κρατικού μηχανισμού φορολογίας στις ιδιοκτησίες που βρίσκονται κοντά ή γύρω από εκείνους που καρπώνονται τις υψηλές αντικειμενικές αξίες. Επιπλέον, το εισόδημα μπορεί να δημιουργηθεί κι από τη λειτουργικότητα διάφορων εκδηλώσεων που οργανώνονται από τις τοπικές αυτοδιοικήσεις μέσα στα πλαίσια των χώρων εκείνων, όπως ποικίλων τύπων πολιτιστικές εκδηλώσεις και δρώμενα, ανοιχτές εκθέσεις, συναυλίες, διάφορα αθλητικά παιγνίδια και δραστηριότητες και σημαντική – μπορούμε να κάνουμε λόγο και μέσα σε ευρύτερο πλαίσιο – κάλυψη των αναγκών μίας μεγαλούπολης σε υπαίθριες εκδηλώσεις, αναγκαίες για τη ψυχαγωγία και τοπική οικονομία, σύμφωνα με τους Καθηγητές Arvanitidis & Skouras (2008) του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας σε ομιλία τους με θέμα: «Urban green, housing and property taxes: exploring the links in major English cities».

Επιπρόσθετα, η αύξηση των χώρων αστικού πρασίνου σε μία πόλη, δεδομένου ότι καθιστά δυνατή τη βελτίωση του επιπέδου ζωής της πόλης (μείωση θορύβου κι ατμοσφαιρικής ρύπανσης), γίνεται πόλος έλξης κατοίκων, εμπόρων, επιχειρήσεων και τουριστών εφόσον προβλέπεται συνδυαστική λειτουργία των ομάδων εκείνων. Αυτός, είναι άλλωστε κι ο λόγος που αρκετές πόλεις της Ευρώπης στην προσπάθεια να ενισχύσουν τα κέντρα των πόλεων, ασκούν πολιτικές (τέτοιου είδους πολιτική αποτελεί το «Big Dig» στη Βοστόνη, πολιτική που διήρκησε πάνω από δύο δεκαετίες) για τη δημιουργία χώρων αστικού πρασίνου. Με λίγα λόγια, ενισχύεται η οικονομική δραστηριότητα των πόλεων και οι επενδύσεις και συνεπώς δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας. Οι "footloose" (με πλήρη ελευθερία κινήσεων) επιχειρήσεις προσελκύονται από κοινωνίες που προσφέρουν μια υψηλή ποιότητα ζωής για τους υπαλλήλους τους. Το πράσινο, η προστασία του περιβάλλοντος και οι ψυχαγωγικές ευκαιρίες αποτελούν συχνά ένα σημαντικό και μείζονος σημασίας κριτήριο για αυτή την επιλογή.

Ένα πολύ σημαντικό περιβαλλοντικό, αλλά και οικονομικό όφελος λογίζεται η εξοικονόμηση ενέργειας στις πόλεις που διαθέτουν επάρκεια χώρων για αστικό πράσινο. Το συγκεκριμένο, προκύπτει από το γεγονός ότι οι πόλεις που δεν διαθέτουν επάρκεια σε χώρους πρασίνου τους θερινούς μήνες, εμφανίζουν μεγαλύτερη αύξηση της θερμοκρασίας – πέραν της κανονικής – λόγω της έκλυσης θερμότητας από τις δομημένες επιφάνειες. Οι κάτοικοι, συνεπώς, είναι αναγκασμένοι να καταναλώνουν μεγαλύτερα ποσά ενέργειας, ώστε να αποκτήσουν το επιθυμητό θερμοκρασιακό περιβάλλουν στους εσωτερικούς χώρους. Η ανάγκη εκείνη δε θα ήταν τόσο έντονη αν υπήρχαν χώροι πρασίνου, καθώς και δενδροστοιχίες εκατέρωθεν των κτιρίων, που θα προσέφεραν σκίαση και θα διαμόρφωναν καλύτερο και πιο πρόσφορο μικροκλίμα με λιγότερες ενεργειακές καταναλωτικές απαιτήσεις. Τα κατάλληλα τοποθετημένα δένδρα, έχουν τη δυνατότητα να μειώσουν τις δαπάνες ενός νοικοκυριού τους χειμερινούς μήνες για θέρμανση (λειτουργούν ως ανεμοφράκτες), καθώς και τη μείωση των δαπανών για κλιματισμό το καλοκαίρι (λόγω της σκίασης).

Οι άνθρωποι, ως προς τη γενική εικόνα, προσελκύονται από περιοχές που διαθέτουν μία φυσική ομορφιά, που παρέχουν μία αίσθηση του ωραίου και δυνατότητες για πλείστες υπαίθριες δραστηριότητες αναψυχής και διασκέδασης – και πολύ πιο ιδιαίτερα όταν εκείνες (οι περιοχές) βρίσκονται σε πόλεις. Οι φυσικές περιοχές με βλάστηση μέσα στο τσιμεντένιο τοπίο των πόλεων, προωθούν την βιωσιμότητα και τη ζωτικότητα των κοινωνιών. Οι ευκαιρίες για ψυχαγωγία, η ποιότητα του νερού και του αέρα, η ανάγκη αποκωδικοποίησης της πρωτόγνωρης εκείνης εμπειρίας και το ιδιαίτερο φυσικό κάλλος που εκπέμπουν, θα αποτελέσουν πόλο έλξης για νέους κατοίκους, νέες οικογένειες και νοικοκυριά, ενώ ο τουρισμός θα ξεκινήσει να πραγματοποιεί την είσοδό του και να ξεδιπλώνει την ανάγκη για περεταίρω ανάπτυξη. Έτσι, παρατηρούμε σιγά – σιγά και τη δημιουργία του φαινομένου του «οικοτουρισμού»! Πιο ειδικά, ο οικοτουρισμός αποτελεί μία γρήγορα αναπτυσσόμενη βιομηχανία, για την οποία η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος – χλωρίδας και πανίδας – κρίνεται ζωτική κι αναγκαία για τη συνέχεια της ευημερίας. Χαρακτηριστικά, το 1996, ένας εξαιρετικά μεγάλος αριθμός Καναδών (2.500.000) συμμετείχαν σε δραστηριότητες οικοτουρισμού, όπου συνολικά ξόδεψαν $1.938 εκατομμύρια και δημιουργήθηκαν 34.100 νέες θέσεις εργασίας (πηγή: Environment Canada 2000).

Αναφορικά με τα οφέλη των χώρων αστικού πρασίνου ως προς την κοινωνία, είναι ότι αποτελούν χώρους κοινωνικότητας και κοινωνικοποίησης, στους οποίους οι άνθρωποι έρχονται σε μεταξύ τους επικοινωνία σε καθημερινή βάση, με σκοπό να ανταλλάξουν απόψεις κι εμπειρίες πάνω σε ζητήματα που χαρακτηρίζουν την πολιτική, επιστημονική και κοινωνικο-οικονομική επικαιρότητα. Η κοινωνική επαφή, η αλληλεγγύη και η αλληλεπίδραση αποτελούν από τους πιο σημαντικούς και καταλυτικούς παράγοντες για μία υγιή κοινωνία, διότι ο άνθρωπος δεν απομονώνεται κι έχει τη δυνατότητα να σκεφτεί και να δεχθεί συμβουλές, να στοχαστεί, του δίδεται η δυνατότητα να εμβαθύνει τις διαπροσωπικές του σχέσεις, να ενισχύσει τις κοινωνικές αξίες που διέπουν μία αξιοκρατική πολιτεία και κράτος, να προωθήσει την πνευματική ανάπτυξη κι ανεξαρτησία, την ελευθερία του λόγου και να αποβάλλει το καθημερινό άγχος από τις απαιτητικές συνθήκες εργασίας και του καθημερινού προγράμματος, με σκοπό να βρει και να ανακτήσει την απολεσθέντα ψυχική του υγεία.

Τα αστικά πάρκα σου δίνουν την αίσθηση μίας κοινωνικής θέσης και μίας κοινωνικής αυτοπραγμάτωσης. Οι μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι οι κάτοικοι που ζουν κοντά σε αστικά πάρκα ανάπτυξαν περισσότερες κοινωνικές δραστηριότητες κι αντίληψη και έχουν περισσότερους επισκέπτες, ήξεραν περισσότερα για τους γείτονές τους και αναφερόμενοι σε αυτούς είπαν ότι η αλληλοβοήθεια και η υποστήριξη μεταξύ τους είναι συνεχής. Οι άνθρωποι που ζουν κοντά στο πράσινο τείνουν να ζουν στα σπίτια τους περισσότερο από εκείνους που δεν ζουν σε εκείνες τις περιοχές. Αυτό οδηγεί σε σταθερότερες γειτονιές και σε μεγαλύτερο αίσθημα της κοινωνικότητας, μέσα από την ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών, της φιλίας, αλλά, πολύ περισσότερο, της ιδέας ότι κάπου ανήκουν. Ότι λογίζονται ως μέλη ενός ευρύτερου συνόλου, μίας κοινωνικής συλλογικότητας. Γύρω από τα αστικά πάρκα οι γειτονίες είναι ασφαλέστερες. Όταν οι κάτοικοι έχουν περισσότερα κεκτημένα δικαιώματα σε μία περιοχή, η συμμετοχή τους στη κοινωνική επαγρύπνηση είναι αυξημένη, επειδή νοιάζονται για τον τόπο στον οποίο ευρίσκονται, νοιάζονται για τη δική τους γειτονιά, για το σπίτι τους και θα προσέχουν γύρω τους για να σιγουρευτούν ότι όλα είναι καλά και τίποτα δεν χρησιμοποιείται με άσχημο κι αθέμιτο τρόπο, ούτε καταστρέφεται, κ.λπ. Όσο καλύτερα διατηρημένο είναι ένα κτήριο ή ένας δημόσιος χώρος ή μία εγκατάσταση αναψυχής κι αθλοπαιδιών, τόσο πιο ασφαλείς πρόκειται να είναι.

Οι χώροι πρασίνου, διαθέτουν και μηχανισμούς που διέπονται κι από εκπαιδευτικό χαρακτήρα με πολλαπλούς τρόπους και μεθόδους. Μέσω εκείνων, καθίσταται δυνατή η προώθηση της περιβαλλοντικής συνείδησης, αλλά και η διδασκαλία σε μαθητές και φοιτητές εκτός του σχολικού κι ακαδημαϊκού χώρου, καθώς και η εκπαίδευση σε ειδικότητες που έχουν σχέση – επαφή με το αντικείμενο, όπως κάλλιστα αποτελούν τα μαθήματα σχετικά με την γεωπονία, τη βιολογία, τη χημεία, τη φυσική, την περιβαλλοντολογία κι έρευνα, τη γεωλογία, την αρχιτεκτονική και μηχανική τοπίων και πλήθος άλλων. Γαλουχούν, με αυτό τον τρόπο, την ιδέα και το όραμα ενός ευήμερου κόσμου, που θα λειτουργεί με γνώμονα την προστασία του περιβάλλοντος, διαμέσου της ακέραιης επιστημονικής γνώσης και μεθοδολογίας για την προάσπιση όλης της κοινωνίας των έμβιων όντων και του εθνικού και κοινοτικού συμφέροντος σε ευρύτερο πλαίσιο.

Παράλληλα, επιδιώκεται ο εμπλουτισμός με ακαδημαϊκού περιεχομένου γνώσεις πάνω σε μαθήματα που άπτονται των ανθρωπιστικών σπουδών, όπως χαρακτηριστικά αποτελούν τα μαθήματα της κοινωνιολογίας, ψυχολογίας, κοινωνικής ανθρωπολογίας και στην ιστορία Επομένως, η διεξαγωγή προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης που αφορούν το τρίπτυχο μαθητές – σπουδαστές – καθηγητές συγκροτούν οδηγό κι έναν από τους πιο σημαντικούς τρόπους και πρακτικές για τη σύνδεση του πάρκου με την κοινωνία. Δίνεται στα παιδιά η δυνατότητα να ασχοληθούν με γεγονότα που διοργανώνονται εκεί, να αναπτύξουν δραστηριότητες στα πλαίσια ενός περιβαλλοντικού προγράμματος, όπως να συμμετάσχουν στη δενδροφύτευση του τοπίου ή ακόμα και να τους δοθεί η ευκαιρία να ορίσουν συνεργασία με οικολογικές – περιβαλλοντικές οργανώσεις για την επακριβή ενημέρωσή τους πάνω σε ζητήματα του περιβάλλοντος και της οικολογίας, των φυσικών κι ανθρωπογενών καταστροφών, των φυσικών διεργασιών που σημειώνονται στον πλανήτη και μεθόδους διαχείρισης εκείνων, για την κλιματική αλλαγή.

Όσον αφορά τον πολιτιστικό χαρακτήρα των χώρων εκείνων, δεν θα πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός ότι σε ορισμένους από τους χώρους αστικού πρασίνου έχουν συντελεσθεί σημαντικά ιστορικά γεγονότα, οπότε διαμορφώνονται και με ένα ξεχωριστό τρόπο, περιλαμβάνοντας στοιχεία που τους κάνουν μοναδικούς, παραπέμποντας με αυτό τον τρόπο στην ιστορία και την ιστορική διαδρομή του τόπου εκείνου. Η ιστορία είναι αλληλένδετη με το φυσικό τοπίο και κάλλος, επιτρέποντας έτσι την αρμονική συνύπαρξη και τη διαιώνιση στοιχείων προσθετικής αξίας και χαρακτήρα στην περιοχή που ευρίσκοντο, καθιστώντας εκείνα κομμάτι του πολιτισμού και της ιστορικής ταυτότητας της χώρας. Περίτρανά παραδείγματα αποτελούν: το Πάρκο του Ρίτσμοντ (The Richmond Park) στο Λονδίνο, το Central Park της Ν. Υόρκης, το Πάρκο Γεωργιάδη στο Δήμο Ηρακλείου Κρήτης, που δημιουργήθηκε από τον χαρισματικό και ηρωικό δήμαρχο, ο οποίος εκτελέσθηκε από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, μαζί με άλλους 61 Μάρτυρες, το περίφημο και ξακουστό Απολιθωμένο Δάσος στο Σίγρι της Λέσβου, το ιστορικό πάρκο του Αγρινίου, το Φυσικό Πάρκο Σητείας (Ν. Λασιθίου) στη Κρήτη, το Κτήμα Τατοίου στη Δεκέλεια – τέως Βασιλική εξοχική κατοικία, το Εθνικό Πάρκο Σχινιά – Μαραθώνα, ο Εθνικός μας Κήπος!

Η παρουσία και μόνο των χώρων αστικού πρασίνου στον κοινωνικό και πολεοδομικό ιστό των σύγχρονων πόλεων – όπως προαναφέρθηκε – έχει ποικίλα και πολλαπλά οφέλη για την κοινωνία των ανθρώπων και σε γενικό πλάνο για το περιβάλλον. Τα παραπάνω οφέλη των συγκεκριμένων αυτών χώρων που αναλύσαμε τείνουν να πολλαπλασιάζονται από τη δικτύωσή τους και να βελτιώνουν και να αναβαθμίζουν ακόμη σε πιο μεγάλο ποσοστό την ποιότητα του βίου των πολιτών στις μεγάλες πόλεις, βελτιώνοντας με αυτό τον τρόπο τη συνολική λειτουργία του αστικού συστήματος. Πιο συγκεκριμένα, τα δίκτυα πρασίνου επιδρούν καταλυτικά στο σύστημα των μετακινήσεων, καθώς σε συνδυασμό με τους ανοικτούς χώρους και τις ενδεχόμενες διαπλατύνσεις των δρόμων αναβαθμίζουν την ποιότητα του αστικού περιβάλλοντος, καθιστώντας το οικονομικά πιο ανταγωνιστικό, προτρέπουν σε αειφορικού τύπου μετακινήσεις, εξοικονομούν ενέργεια, συμβάλλοντας στη μείωση των ρύπων και διευκολύνουν την κίνηση των ΑΜΕΑ. Επιπλέον, ενθαρρύνουν τη χρήση του ποδηλάτου, των μέσων μαζικής μεταφοράς και της πεζοπορίας, βελτιώνοντας παράλληλα την προσπελασιμότητα των χώρων πρασίνου. Επιπλέον, η ενοποίηση των χώρων πρασίνου, μέσω πράσινων διαδρόμων, συμβάλλει στο διαχωρισμό πεζοδρομίου και δρόμου και χρησιμεύει ως εμπόδιο – οδόφραγμα παράνομης στάθμευσης των αυτοκινήτων στα κράσπεδα των πεζοδρομίων.

Στον τομέα του περιβάλλοντος, τα οικολογικά δίκτυα πρασίνου συνδέουν τα φυσικά οικοσυστήματα, διευκολύνουν τη διάχυση της χλωρίδας και της πανίδας στη πόλη, συντηρούν κι αυξάνουν τη βιοποικιλότητα των ζωικών και φυτικών ειδών. Σύμφωνα με ομιλίες των Καθηγητών Ahern J. (1995) και των Levent & Nijkamp (2004) με θέμα: «Greenways as a planning strategy» και στο 44th European Congress of the Regional Science Association με τίτλο «Regions and Fiscal Federalism» και θέμα: «Urban green space policies: a comparative study on performance and success conditions in European cities» αντίστοιχα, αναφέρουν ότι τα δίκτυα πρασίνου επιτρέπουν την κίνηση των αέριων μαζών ανάμεσα στους κτιριακούς όγκους, συμβάλλοντας έτσι στην ανανέωση του αέρα, ενώ σε συνδυαστικό ρόλο με τη σκίαση και την υδροπερατή εδαφοκάλυψη που επιτυγχάνεται σε περιοχές πρασίνου, σταθεροποιούν και μειώνουν με αυτό τον τρόπο τις θερινές θερμοκρασιακές μεταβολές. Η παρουσία ενός δικτύου πρασίνου, ενισχύει, επιπλέον, την αποστράγγιση των υδάτων και την αποφυγή επικίνδυνων και καταστροφικών πλημμυρών.

Κρίνεται λοιπόν – και με βάση τα παραπάνω – αναγκαίο κι επιτακτικό ότι για να έχουμε μία βιώσιμη πόλη, σημαίνει ότι διαθέτουμε ένα επίπεδο αξιοποιήσιμης τεχνολογίας και τεχνογνωσίας, μία αρχιτεκτονική και μία στρατηγική για το βιώσιμο σπίτι – νοικοκυριό, για την βιώσιμη γειτονιά, το πράσινο, τα απόβλητα και κάθε λογής κατάλοιπα που δημιουργούνται από τις καθημερινές μας δραστηριότητες και εν γένει για την πόλη, ως ένα μέρος του ευρύτερου βιώσιμου χωροταξικού σχεδιασμού. Βιώσιμη, δεν λογίζεται μία πόλη μόνο από άποψη υλικών υποδομών κι εγκαταστάσεων, αλλά βιώσιμη γίνεται μέσα από ποικίλες υπηρεσίες και κοινωφελείς δραστηριότητες, οι οποίες συντηρούν τον κοινωνικό ιστό, μεριμνούν για την αντιμετώπιση των ανθρώπινων ζητημάτων και προβλημάτων, προβλέπουν την ενδεχόμενη περιβαλλοντική υποβάθμιση, συνδράμουν στην προσέγγιση της αειφόρου ανάπτυξης όπως για παράδειγμα με τα προγράμματα «Βοήθεια για το σπίτι», τα οποία βοηθούν την ανθρώπινη προσωπικότητα να ανταπεξέλθει στην πίεση της κοινωνικής πραγματικότητας και των προσωπικών προβλημάτων κι αναγκών. Η επίτευξη της βιωσιμότητας μίας πόλης, μπορεί να γίνει καταλυτική μέσα από την δυνατότητα των ανθρώπων να δραπετεύσουν από εκείνη, να αποκτήσουν εμπειρίες φύσης και οικοτουριστικών προορισμών και να ανανεώσουν τη σχέση μαζί της, εμπλουτίζοντας την καθημερινότητά τους και καθιστώντας τη πιο ανεκτή και βιώσιμη.

Σύμφωνα με την επιστημονική δημοσίευση του Chiesura A., το 2004, με θέμα: «The role of urban parks for the sustainable city: Landscape and urban planning», μας αναφέρει ότι η παρουσία φυσικών σχηματισμών (δασών, αστικών πάρκων, πράσινων ζωνών, κοκ), καθώς και στοιχείων (νερό, δένδρα, κοκ) στο αστικό περιβάλλον βελτιώνει μέσα από τα περιβαλλοντικά – οικονομικά – κοινωνικά οφέλη που προσφέρει την ποιότητα ζωής σε εκείνο. Τα ζητήματα που σχετίζονται με την ποιότητα ζωής των ανθρώπων, όμως κατέχουν εξέχουσα θέση στο τι ορίζεται ως βιώσιμη πόλη. Έννοιες όπως: «ποσοστό δημόσιων χώρων πρασίνου ανά κάτοικο» και «αστικά πάρκα» διατελούν συχνή αναφορά ως κύριοι παράγοντες για τη δημιουργία μίας πόλης ζωντανής, ευχάριστης, προσιτής σε όλες τις κοινωνικές ομάδες κι ελκυστικής για τους κατοίκους της. Αναπτύσσοντας το κοινωνικό περιβαλλοντικό σχέδιο και την οικολογική ευαισθητοποίηση, παρέχεται η δυνατότητα στο κοινό να αναμιχθεί στον κοινωνικό προγραμματισμό – με ομάδες εθελοντών – και να βοηθήσει στον προσδιορισμό και τον άρτιο ανασχεδιασμό των σημαντικών φυσικών περιοχών ιδιαίτερου φυσικού κάλλους.

Σε αυτό εδώ το άρθρο, επιχειρείται η ομαλή κι άρτια γαλούχηση ιδεών κι εννοιών που έχουν να κάμουν με συγκεκριμένους χώρους στο αστικό τοπίο, όπως χαρακτηριστικά λογίζονται οι χώροι αστικού πρασίνου. Αυτά τα υπολείμματα της φύσης και του ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, διάσπαρτα μέσα στο χαλύβδινο και τσιμέντινο ανθρωπογενές περιβάλλον της πόλης, διαθέτουν τη δική τους μαγεία! Αναμφισβήτητα, θα προξενήσουν μία πρωτόγνωρη εντύπωση και θα διεγείρουν ποικίλου τύπου συναισθήματα, μιας κι απαρτίζουν το κάτι ξεχωριστό και συνάμα γοητευτικό. Ενορχηστρώνουν μία διαφορετική αρμονική και πολύχρωμη μελωδία, απαρτιζόμενη από έγχορδα, πνευστά και κρουστά όργανα υπό τη μαεστρική διεύθυνση κόντρα στη μονότονη κι ασπρόμαυρη όψη των μπετόχτιστων τειχών της πόλης. Αποτελούν τα προπετάσματα για την εισαγωγή στην ατραπό της βιώσιμης και αειφορικής ανάπτυξης, κόντρα στη ζοφερή πραγματικότητα της οικονομικής – πολιτικής – κοινωνικής κρίσης. Μέσα από αυτή τη μικρή συζήτηση, μας δόθηκε η ευκαιρία να αναρωτηθούμε και να διαπιστώσουμε, γιατί καθίστανται τόσο σημαντικοί εκείνοι οι χώροι για την οικολογία, την ίδια τη κοινωνία και τον άνθρωπο, αλλά και να αντιληφθούμε πόσο αναγκαίοι είναι για την αναβάθμιση, ανάπτυξη και συνέχεια μίας πόλης που επιθυμεί να κατέχει τους τίτλους της «καινοτόμας», «πρωτοπόρας» και της «βιώσιμης».

Εν κατακλείδι, τέτοιες πραγματικότητες όασης και ψυχικής ανάπαυλας – όπως χαρακτηριστικά αποτελούν οι χώροι αστικού πρασίνου – δίνουν αισιοδοξία και μας βοηθούν να αντιμετωπίσομε τα πράγματα με όρους λογικής, με φυσιολογικό τρόπο και έξω από σκόπιμες εντάσεις για την απόκρυψη πραγματικών στόχων. Η Κυβέρνηση οφείλει να ενσκύψει με περισσή προσοχή στην συντήρηση, κατοχύρωση, ενημέρωση, κατάλληλη τεχνογνωσία και τη δημιουργία συγκροτημένων μεγάλων χώρων Πρασίνου, στα Μητροπολιτικά κέντρα και ειδικότερα στο Λεκανοπέδιο Αττικής. Ο άνθρωπος θα είναι εκείνος που θα μετρήσει, θα κανονίσει και θα αναλύσει διεξοδικά την αξία αυτών των μικρών πνευμόνων πρασίνου που βρίσκονται τοποθετημένα μέσα στο απέραντο τσιμέντινο τοπίο μίας σύγχρονης μεγαλούπολης. Εκείνος θα δώσει το στίγμα και την εκκίνηση, ώστε να επιτελέσει το βήμα της αλλαγής προς το καλύτερο και το πιο προσοδοφόρο για την κοινωνία και τον εαυτό του. Στο χέρι του βρίσκεται το κλειδί για μία αειφορική διαχείριση, με ταυτόχρονη και δημιουργική συνεργασία όλων των φορέων προς επίτευξη της πράσινης ευημερίας. Γιατί; Επειδή, είμαστε στο «εμείς» κι όχι στο «εγώ»!
1
 

Σχόλια Αναγνωστών

0 Προσθήκη σχολίου

Δεν υπάρχουν ακόμα σχόλια για αυτό το άρθρο.

ΠΡΟΣΘΕΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ!
Απάντηση σε x
* Υποχρεωτικά πεδία* Το vimaonline σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά και άσχετα με το περιοχόμενο του άρθρου σχόλια. Είναι αυτονόητο πως η ομάδα διαχείρισης φέρει ευθύνη μόνο για τα επώνυμα άρθρα των συντακτών και των συνεργατών της.

Σας ευχαριστούμε για την συμμετοχή σας.