ΑΡΘΡΑ

Σταμάτης - Στυλιανός Βλάχος

MSc. Περιβαλλοντολόγος, διαχείριση ενέργειας & περιβάλλοντος, μέλος Οικολογικής Συνεργασίας Δήμου Παλαιού Φαλήρου ECO+  

Το γεφύρι της Άρτας και ο Ρουβίκωνας

0 29 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2018, 08:05

«Όταν ο ήλιος του πολιτισμού είναι χαμηλά στον ορίζοντα, ακόμα και οι νάνοι ρίχνουν μεγάλες σκιές.»
Karl Kraus, 1874 – 1936, Αυστριακός συγγραφέας


Της Άρτας το γεφύρι τοποθετείται στα δυτικά της πόλης της Άρτας κι απέχει περίπου 1 χιλιόμετρο από το κεντρικό της τμήμα. Είναι αποδεδειγμένα το πιο δημοφιλές λιθόκτιστο γεφύρι της Ηπείρου, πολύτοξης αρχιτεκτονικής, το οποίο γεφυρώνει τις δύο όχθες του ποταμού Αράχθου και αποτελεί ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα μνημεία της πόλης κι ένα πλούσιας πολιτιστικής αξίας κομψοτέχνημα, απαράμιλλης ομορφιάς και σημασίας. Διακρίνεται για τη μοναδική αρχιτεκτονική του, αλλά και για τους θρύλους που έχουν ταυτιστεί και συνδεθεί με τον τρόπο κατασκευής του και κυρίως από το ομώνυμο θρυλικό δημοτικό τραγούδι που κάνει λόγο για τη θυσία της γυναίκας του πρωτομάστορα στα θεμέλια της γέφυρας.

Σύμφωνα με την ιστορική έρευνα, ο συγκεκριμένος θρύλος τείνει να βασίζεται σε μία ιστορική αλήθεια. Όταν θεωρήθηκε ευνόητο να περάσει από τη περιοχή μεγάλη δύναμη τουρκικού στρατού, ζητήθηκε η συνδρομή των κατοίκων για τη δημιουργία μίας γέφυρας. Τότε, προστρέξανε πάρα πολλοί δηλώνοντας ότι γνωρίζουν να κτίζουν, προκειμένου να κερδίσουν την εύνοια του Τούρκου διοικητή. Όταν όμως έμαθαν οι κάτοικοι το σκοπό για τον οποίο θα πέρναγε το τουρκικό ασκέρι (πολυμελές τμήμα άτακτου ή τακτικού στρατού) και τις προθέσεις αυτών, πήγαιναν τη νύκτα και γκρέμιζαν ό,τι την προηγούμενη ημέρα οι ίδιοι είχαν φτιάξει. Όταν οι Τούρκοι ζήτησαν να μάθουν γιατί αργεί τόσο πολύ η περάτωση του έργου, εκείνοι για να δικαιολογηθούν ισχυρίστηκαν ότι τελικά είναι στοιχειωμένο το γεφύρι πιστεύοντας ότι οι Τούρκοι ή δεν θα περνούσαν ή ότι θα επέστρεφαν πίσω στη βάση ανεφοδιασμού τους. Τότε ο Τούρκος διοικητής, οργισμένος από την κοροϊδία, διέταξε τη σύλληψη του Πρωτομάστορα και της γυναίκας του και τη θανάτωσή τους για παραδειγματισμό.

Το συγκεκριμένο περιστατικό, στάθηκε η αιτία για την έμπνευση του πασίγνωστου δημοτικού τραγουδιού μας: «το γιοφύρι της Άρτας», το οποίο ανήκει στα άσματα του ακριτικού κύκλου, γραμμένο σε δεκαπεντασύλλαβο (πολιτικό στίχο). Θα ήθελα όμως να σταθώ σε μία επίμαχη φράση αυτού του υπέροχου άσματος, η οποία μου είχει ήδη προξενέψει εντύπωση από τα παιδικά μου χρόνια που λέει: «ολημερίς να χτίζουμε, το βράδυ να γκρεμιέται». Πράγματι, αυτή η φράση, στη σύγχρονη πραγματικότητα της ζωής χρησιμοποιείται για κάθε μεγαλόπνοο έργο, το οποίο συναντά δυσκολίες στο πέρασμα και αδυνατεί να ολοκληρωθεί. Η δυσκολία περάτωσής του, στάθηκε το έναυσμα στο να αποτελέσει την έμπνευση των λαογραφικών στοιχείων: του μύθου, της παράδοσης, της ποίησης και του δημοτικού τραγουδιού για να εξυμνηθεί ο δύσκολος κι επίπονος αγώνας του ανθρώπου, αλλά και η επιμονή του να πραγματοποιήσει σχέδια που θα αλλάξουν το σκηνικό των εξελίξεων και θα ταράξουν τα νερά της επίπεδης λογικής. Το συγκεκριμένο τραγούδι, μέσα από το άσμα της λαϊκής δοξασίας, αλλά και της λαϊκής παράδοσης των αρχαίων χρόνων βασίζεται στο μότο του ότι για να θεμελιωθεί με άρτιο τρόπο και μέθοδο ένα κτίσμα, απαιτεί τη θυσία ανθρώπων και της γνώσης. Έτσι λοιπόν, το δημοτικό τραγούδι: «το γεφύρι της Άρτας», έγινε συνώνυμο του ακατόρθωτου, του μη περατού ή εκείνου που χρειάζεται να δοθεί μεγάλος αγώνας, ώστε επιτέλους να καταφέρει τον επιθυμητό σκοπό του.

Αυτό λοιπόν το λαϊκό άσμα και συγκεκριμένα ο στίχος που προανέφερα, μου σχημάτισε προσωπικά τον συνειρμό ή καλύτερα, τον παραλληλισμό για το τραγελαφικό – κατά εμέ – συμβάν που σημειώθηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ, όταν μικρή ομάδα καθηγητών, διοικητικών υπαλλήλων και ορισμένων φοιτητών σχημάτισε ανθρώπινη αλυσίδα μπροστά σε γραφείο, το οποίο είχε καταλειφθεί από την αναρχική συλλογικότητα «Ρουβίκωνας», σε μια προσπάθειά να αποτρέψουν τα μέλη της να εισέλθουν στο χώρο. Ωστόσο, η ανθρώπινη αυτή αλυσίδα καθηγητών – φοιτητών βρήκε μπροστά της ομοϊδεάτες της αναρχικής συλλογικότητας, με αποτέλεσμα να προκληθεί ένταση, με απύθμενους χαρακτηρισμούς, απειλές και ύβρεις, με θλιβερό επίλογο την αποχώρηση των καθηγητών και την ανακατάληψη του επίμαχου χώρου. Και ξανά πάλι στα ίδια και στη ρουτίνα της μπαχαλίστικης καθημερινότητας, που διέπεται από αναρχικής υφής πρακτικές και μεθοδεύσεις στο ελληνικό πανεπιστήμιο, έτοιμες να καταστρέψουν ξανά το ήδη κατεστραμμένο τοπίο της πνευματικής αναζήτησης του ήθους και της γνώσης. Ότι ξεκίνησαν στο να οικοδομήσουν με την ενέργειά και τη καλή τους θέληση ένα τοίχος απομάκρυνσης επικίνδυνων μορφωμάτων οι Καθηγητές, το γκρέμισαν – έτσι απλά – σε μια μέρα οι «συμμορίτες» της Σχολής.

Τώρα θα μου πείτε, πως γίνεται να παραλληλίσεις το συγκεκριμένο αψεγάδιαστης ποιητικής ομορφιάς δημοτικό άσμα που εξιστορεί με μεγάλη σοβαροφάνεια το ανθρώπινο δράμα με αυτό το μόρφωμα που ονομάζεται «Ρουβίκωνας» και η αποτυχημένη πρακτική που ακολουθήθηκε στο να τους αποτρέψουν να ανακαταλάβουν το στέκι τους; Η απάντηση εμφανώς βρίσκεται στη φράση που είχε πει ο Βρετανός πρωθυπουργός Sir Winston Churchill: «ένα αστείο είναι κάτι πολύ σοβαρό» ή ακόμη καλύτερα στη φράση του Γάλλου συγγραφέα Alfred Capus: «το χιούμορ είναι η διάθεση εκείνη, χάρη στην οποία μιλάμε με σοβαρότητα για ασήμαντα θέματα και για σοβαρά πράγματα με ανάλαφρη διάθεση». Θέλοντας να καταδείξω τη σοβαρότητα, αλλά και την δυσάρεστη φύση του ανωτέρω συμβάντος με τη χιουμοριστική του έννοια – επειδή κι εκείνη χρειάζεται καμία φορά – με το διαρκές πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο χώρος της παιδείας στη τριτοβάθμια / ακαδημαϊκή εκπαίδευση.

Σίγουρα, η κατάσταση επιδέχεται μία άκρως σοβαρή αντιμετώπιση κι εμπεριστατωμένη προσοχή στο θλιβερό ζήτημα που αντιμετωπίζουν τα πανεπιστημιακά άσυλα σχετικά με το φαινόμενο ανομίας και της συνεχόμενης επέκτασής της σε εκείνα. Αρκετές φορές, η πόλωση – κι από τις δύο μεριές – αποδεικνύεται ανασταλτικός παράγοντας της ομαλής διεξαγωγής εποικοδομητικού διαλόγου κι ανάπτυξης υγιών επιχειρημάτων, με δυσάρεστες συνέπειες στην έμβια ατμόσφαιρα και σε ένα περιβάλλον πολιτισμένων συνθηκών κι ανταλλαγών απόψεων που προσφέρει ένα ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα. Γίνεται να αναπτύξεις υγιή διάλογο με ένα αναρχικού τύπου μόρφωμα σαν εκείνο του Ρουβίκωνα; Κάλλιστα θα μου πείτε. Αυτό, αποτελεί μία άλλη ιστορία που επιδέχεται άλλου είδους ανάλυση.

Η ελληνική παιδεία πλήττεται! Το συγκεκριμένο περιστατικό που πραγματοποιήθηκε στη Φιλοσοφική, όπως και πολλά άλλα που έχουν να κάνουν με παραβατικές ομάδες – κυρίως του άκρο-αριστερού χώρου – και τις βίαιες πρακτικές που ακολουθούν στα ελληνικά πανεπιστημιακά ιδρύματα, αποτελούν a priori γεγονός. Δεν είναι λίγες οι φορές που έχουμε ακούσει από τα μέσα επικοινωνίας ή που εμείς οι ίδιοι γίναμε μάρτυρες βίαιων επεισοδίων και συμπλοκών μεταξύ καθηγητών και δυνάμεων της αστυνομίας με «συλλογικότητες» που άπτονται της αναρχικής ιδεολογίας, με ευμεγέθεις δόσεις ολοκληρωτισμού και που οι ίδιες θεωρούν ότι παράγουν «πολιτικό ακτιβισμό» – όπως χαρακτηριστικά είχε επισημάνει σε παλαιότερη δήλωσή του ο τέως Υπ. Παιδείας Ν. Φίλης – με τις πράξεις τους. Δεν χρειάζεται να αναλύσουμε περαιτέρω τη πολιτική που ακολουθούν οι παραβατικές αυτές ομάδες. Ο σκοπός τους είναι να εδραιώσουν τις αρρωστημένες μεθοδεύσεις τους και να εισχωρήσουν τις θεωρητικές στρεβλώσεις τους στο ακαδημαϊκό αποτύπωμα της γνώσης και της άρτιας διακίνησης επιστημονικών ιδεών, με κατάληξη τη σταδιακή διάβρωση των θεσμών και την αποσύνθεση του κοινωνικού και πολιτειακού ιστού της χώρας. Διαλέγουν το Πανεπιστήμιο, επειδή μόνο διαμέσου αυτού του ιδρύματος, η επιστημονική ιδεολογία και θεωρία μπορεί να γίνει πράξη για τη κοινωνία και τους πολίτες της. Άλλοτε προς όφελός της, αν οι ακαδημαϊκές ιδέες λογίζονται ως αλτρουιστικές με ουμανιστικό χαρακτήρα κι άλλοτε προς την καταστροφή της.

Το φαινόμενο της κατάτμησης και βεβήλωσης του πανεπιστημιακού χώρου της τριτοβάθμιας παιδείας από ομάδες που εξυπηρετούν τα δικά τους νοσηρά σχέδια και τις ερεβικές τους πρακτικές έχει γιγαντωθεί τα τελευταία χρόνια! Ονόματα μεγάλων Πανεπιστημίων της χώρας (ΕΜΠ, ΑΠΘ, ΕΚΠΑ, ΟΠΑ, Πανεπιστήμιο Πατρών) φιγουράρουν στις πρώτες θέσεις ως προς τα περιστατικά που αφορούν ενδοπανεπιστημιακές βιαιοπραγίες, παράνομες συναλλαγές που αφορούν ναρκωτικές / τοξικές ουσίες, ληστείες, κλοπές, λαθρεμπόριο τσιγάρων, όπλων κι άλλων ειδών, εκτεταμένες υλικές φθορές σε εγκαταστάσεις αυτών και παράνομη στέγαση ατόμων, οι οποίοι δεν εντάσσονται στη φοιτητική νόρμα του εκάστοτε πανεπιστημίου κι ορισμένοι από αυτούς δεν διαθέτουν λευκό ποινικό μητρώο. Τα ακαδημαϊκά άσυλα της γνώσης, της σκέψης και της επιστήμης, έχουν μετατραπεί σε άσυλα διακίνησης ιδεοληψιών και ολοκληρωτικών επευφημιών από το χρονοντούλαπο της ιστορίας, με μόνο σκοπό να σπιλώσουν την οντότητα του Πανεπιστημίου και τη συμβολή τους στην κοινωνία, την οικονομία, την υγιή επιχειρηματικότητα και στη διάδοση του πολιτισμού που εκείνα φροντίζουν να μας παρέχουν.

Χαιρετίζουμε θετικά την προσπάθεια των καθηγητών να αποτρέψουν τον Ρουβίκωνα να εγκατασταθεί στο χώρο της Σχολής του ΕΚΠΑ, αλλά τολμώ να διευκρινίσω ότι αυτή τους η ενέργεια είναι άτοπη. Γιατί αυτό; Για τον πολύ απλό λόγο. Η μεθοδολογία που ακολούθησαν στο να περατώσουν το έργο τους – δηλαδή εκείνο της εκδίωξης του Ρουβίκωνα από τον χώρο που είχαν κάνει κατάληψη, όπου στην αρχή στέφθηκε με επιτυχία και εντούτοις διήρκησε για σύντομο χρονικό διάστημα με άμεσο αποτέλεσμα είχε την ανακατάληψη από πλευράς της αναρχικής συλλογικότητας – ήταν ανεπαρκής και παρωχημένη. Αυτό, επειδή και στο παρελθόν είχαν επιχειρήσει να εκδιώξουν παραβατικές ομάδες που παρασιτούν στους ακαδημαϊκούς χώρους και δεν τα είχαν καταφέρει. Το σχέδιο ήταν ατελές και συνεπώς ελαττωματικό! Ήταν έξω από τα δικά τους «νερά» – να το πω και στην αργκό – έξω από την ακαδημαϊκή τους αρμοδιότητα. Έξω από τα δικά τους «χωράφια», αυτά της γνώσης, της ωριμότητας του λόγου, της διαλεκτικής, της επιστημονικής σκέψης και γνωστικής μεθοδολογίας.

Κι αυτό, επειδή εκείνοι (Ρουβίκωνας) έχουν σκληραγωγηθεί στην τέχνη της δημαγωγίας και της ρητορικής εξαπάτησης με το πρόσχημα της «κοινωνικής επανάστασης» ενάντια στο «μεγάλο κεφάλαιο» – ποιο άλλο; – και τα «αφεντικά» που το υπηρετούν. Οι ρητορικές μίσους και οι ιδεοληπτικές εκφάνσεις αυτών με τη μορφή τραμπουκισμών (λεκτικών και σωματικών) ενάντια στην ομαλή διεξαγωγή του ακαδημαϊκού βίου στα πανεπιστημιακά ιδρύματα και η παθητικότητα διαμέσου του μιθριδατισμού πολλών καθηγητών και διοικητικών υπαλλήλων ανά τα χρόνια, στέκονται η αιτία στο να τοποθετούνται πάντοτε ένα σκαλοπάτι εμπρός μας. Αυτή είναι η κύρια ασχολία τους. Το πώς θα φέρουν και μετέπειτα εδραιώσουν τα ατομικά τους «πιστεύω» και «θέλω», τα οποία καμία απολύτως συμβατότητα έχουν με την υγιή ακαδημαϊκή μάθηση και την επιστημονικότητα της σκέψεως. Το βλέπουμε άλλωστε αρκετό καιρό να διαδραματίζεται αυτό το φαινόμενο σε εσωτερικούς και προαύλιους χώρους των πανεπιστημίων.

Όμως, ο συμπεριφορισμός που παρουσιάζουν τέτοιου είδους παραβατικές ομάδες, οι οποίες κατέχουν τη σπίθα μίας διαστρεβλωμένης και νοσηρής δικαιοσύνης που επιθυμούν να επιβάλλουν στους άλλους καταδεικνύει και το επίπεδο κοινωνικού κι ακαδημαϊκού γνωστικού περιεχομένου που διαθέτουν. Όταν έχεις αιτήματα να καταθέσεις στις αρμόδιες πρυτανικές αρχές, σχετικά με τη καλυτέρευση των συνθηκών διαβίωσης και μάθησης σε πανεπιστημιακούς χώρους, δε προχωράς σε πράξεις βίας και τραμπουκισμών σε όποιον διαθέτει διαφορετική γνώμη από εσένα και σίγουρα δε διανοείσαι να λοιδορήσεις την προσωπικότητα και το ακαδημαϊκό αξίωμα, το οποίο κατέχει. Αλλά, καταρτίζεις ένα πλάνο με εμπεριστατωμένες κι άρτια δομημένες προτάσεις, ικανές να επιφέρουν λύση στα καθημερινά ζητήματα της Σχολής, με σύνεση, οργάνωση, επιστημονική μεθοδολογία και προπάντων τρόπους καλής συμπεριφοράς. Έτσι απλά! Οι καταδρομικού τύπου επιθέσεις σε έμψυχο κι άψυχο ακαδημαϊκό δυναμικό και οι βιαιοπραγίες που ακολουθούν τα επιτελούν οι μετριότητες που το μόνο μέλημά αυτών είναι το πώς θα «σκοτώσουν το χρόνο τους» σε ατελέσφορες κοκορομαχίες. Το είχε αναφέρει άλλωστε κι ο Γερμανός φιλόσοφος Arthur Schopenhauer: «η έγνοια της μετριότητας είναι πως θα σκοτώσει το χρόνο. Ο σοφός προσπαθεί να εκμεταλλευτεί κάθε δευτερόλεπτο».

Το υπέροχο εκείνο δημοτικό τραγούδι που εξιστορεί το ανθρώπινο δράμα απλών ανθρώπων του μόχθου, έχει αλληγορική σημασία. Και θεώρησα πρέπον να μοιράσω το συγκεκριμένο αλληγορισμό μαζί σας – πάντοτε με σεβασμό στην ελληνική λαϊκή παράδοση του τόπου μας. Αν κάτι επιθυμείς να αποκτήσεις, θα πρέπει να κοπιάσεις, να θυσιαστείς και να θυσιάσεις. Στην περίπτωσή μας, ο πολύκροτος χώρος της παιδείας για να αρχίσει και πάλι να κινείται στις ράγες της ορθής λογικής και της ομαλής πραγματικότητας του ακαδημαϊκού ασύλου – από την κατρακύλα του ιδεοληπτικού εκτροχιασμού που έχει υποστεί ανά τα χρόνια – θα πρέπει να επανασχεδιασθεί το δίκτυο διακίνησης ιδεών με μόνο γνώμονα την ανασύσταση μεθόδων που θα έχουν τη δικαιοδοσία οικοδόμησης ενός ουμανιστικού προτύπου υγιούς πολυπραγμοσύνης, μάθησης και διανόησης. Εχθρός του Πανεπιστημίου και της υπόστασής του ήταν και είναι η παθητικότητα και η ανοχή. Προπαντός το δεύτερο. Επειδή, η ανοχή ορισμένες φορές συνδέεται και με την αδιαφορία σε καίρια πολιτειακά, αλλά και ατομικά ζητήματα και με την αποφυγή επίλυσης προβλημάτων που άπτονται. Ίσως γιατί είναι αυτό που είχε πει κι ο Βρετανός θεατρικός συγγραφέας και μυθιστοριογράφος William Somerset Maugham: «η ανεκτικότητα είναι μία άλλη ονομασία για την αδιαφορία».

Τα θεμέλια της παιδείας κλονίζονται χρόνο με το χρόνο, μήνα με το μήνα. Η καταστρεπτική αυτή τάση που έχει το ελληνικό κράτος να υποβαθμίζει την ποιότητα των ακαδημαϊκών σπουδών στα δημόσια / κρατικά πανεπιστημιακά ιδρύματά του, δίδοντας βήμα σε ιδεοληπτικούς ταγούς, το καθιστούν ευάλωτο στον υποδαυλισμό της αναξιοκρατίας κι ανομίας. Στο χέρι μας κείτεται η τελική απόφαση κι ευθύνη να ανατρέψουμε αυτό το ισοζύγιο της παρανομίας, το οποίο έχει απλώσει τα πλοκάμια του σε κάθε υγιή ιστό του βίου φοιτητών – καθηγητών – πολιτών και να αντιταχθούμε στον ιστορικισμό που επιθυμούν να μας επιβάλλουν αυτές οι ομάδες. Η γέφυρα εμπιστοσύνης, ευγενούς άμιλλας και λογικής που θα οικοδομηθεί να είναι κραταιή κι άτεγκτη, με γερά δομημένα θεμέλια και να αντικατοπτρίζει άψογη αρχιτεκτονική κι όχι να χτίζεται ολημερίς και να γκρεμίζεται εν μια νυκτί. Εφόσον κατασκευασθεί, από πάνω της να παρελαύνει το ασκέρι της σοφίας και του επιμελούς σχεδιασμού της αριστείας κι όχι το ασκέρι του ολοκληρωτισμού και τις μισαλλοδοξίας. Οι γέφυρες είναι για να ενώνουν υγιείς ιδέες και πρακτικές, να ενώνουν τους ανθρώπους και να επικοινωνούν με άλλους πολιτισμούς κι όχι να αμβλύνουν αποστάσεις και να οικοδομούν χάσματα. Καιρός λοιπόν να κατασκευάσουμε κάτι ωραίο!

Σχόλια Αναγνωστών

0 Προσθήκη σχολίου

Δεν υπάρχουν ακόμα σχόλια για αυτό το άρθρο.

ΠΡΟΣΘΕΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ!
Απάντηση σε x
* Υποχρεωτικά πεδία* Το vimaonline σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά και άσχετα με το περιοχόμενο του άρθρου σχόλια. Είναι αυτονόητο πως η ομάδα διαχείρισης φέρει ευθύνη μόνο για τα επώνυμα άρθρα των συντακτών και των συνεργατών της.

Σας ευχαριστούμε για την συμμετοχή σας.