ΠΑΛΑΙΟ ΦΑΛΗΡΟ

Δημόσια τοποθέτηση για το γλυπτό PHYLAX του Κοσμήτορα της Φιλοσοφικής του ΑΠΘ Μιλτιάδη Παπανικολάου

5 29 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2017, 19:43

Με αφορμή τον πρόσφατο βανδαλισμό του γλυπτού PHYLAX, ο Ομότιμος Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης και π. Κοσμήτορας Φιλοσοφικής Σχολής Α.Π.Θ.
κ. Μιλτιάδης Παπανικολάου, με σχετική επιστολή του, προς τη Δημοτική Αρχή Παλαιού Φαλήρου, τοποθετείται δημοσίως επί του θέματος:

"ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΪΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ"

Η περίπτωση του γλυπτού του διεθνώς καταξιωμένου καλλιτέχνη Κωστή Γεωργίου «PHYLAX - Φύλαξ», που στήθηκε στην παραλία του Παλαιού Φαλήρου παρουσιάζει δύο όψεις:

Α) Δείχνει ότι η δημοτική αρχή συγκατένευσε μπροστά στο αυτονόητο. Να στηθεί ένα μοντέρνο έργο τέχνης σε περίοπτη θέση, όπως τόσα άλλα σ’ αυτή τη χώρα, μολονότι οι έλληνες πολίτες δεν έχουν μεγάλη εξοικείωση με αυτό το είδος. Βρισκόμαστε άλλωστε στη μεταμοντέρνα περίοδο και οι εξελίξεις στην τέχνη είναι ραγδαίες. Το γλυπτό του Γεωργίου, αυτό καθαυτό, κινείται μέσα σε πλαίσια που έχει καθιερώσει η διεθνής πρακτική για υπαίθρια έργα τέχνης, δηλαδή σεβασμός στις αρχές εκείνες που καθιστούν την Τέχνη δημόσιο αγαθό. Αυτό το πέτυχε ο καλλιτέχνης τόσο από άποψη αισθητική, όσο και από ιστορική και ιδεολογική. Το έργο έχει ως αφετηρία την ελληνική μυθολογία, συνδέεται στενά με το χώρο όπου στήθηκε και εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο το πνεύμα της ελευθερίας (που εξ ορισμού ενυπάρχει στην έννοια της προστασίας), που διέκρινε τον μυθικό ήρωα (τον φύλακα της Κρήτης Τάλω).

Μορφολογικά η ιπτάμενη μορφή θυμίζει την εικονογράφηση του ήρωα, έχει ημι-αφηρημένη όψη (σύμφωνα με το στιλ και τη μόνιμη σχεδόν τεχνοτροπία του γλύπτη), και μνημειακή διάσταση, όπως ταιριάζει στον ύψιστο ρόλο του «φύλακα-προστάτη». Το έντονο κόκκινο χρώμα είναι το γνώριμο της ζωγραφικής και της γλυπτικής του Κωστή Γεωργίου, για το οποίο θα μπορούσε να έχει το copyright, λόγω της μοναδικής του ποιότητας. Η επιλογή είναι ευφάνταστη για δύο επί πλέον λόγους:

• προσδίδει στη μορφή την ένταση που έχουν μικροί φωτεινοί «ήλιοι» (Ταλώς σημαίνει ήλιος) και

• το κόκκινο έρχεται ως η τέλεια αντίθεση μέσα στο απέραντο γαλάζιο του ουρανού και της θάλασσας του Παλαιού Φαλήρου.

Τέλος, με βάση την εικονογραφική ιστορία τόσο της δυτικής τέχνης, όσο και της χριστιανικής δεν υπάρχει κάτι που να συνδέει το γλυπτό με παραστάσεις δαιμόνων, το αντίθετο. Ομοιότητες μπορεί να δει κανείς με αρχαία έργα τέχνης, καταξιωμένα από την ιστορία της τέχνης.

Β) Η επίθεση στο συγκεκριμένο γλυπτό έχει άλλες όψεις: ευδιάκριτες και δυσδιάκριτες. Μία από τις πρώτες είναι η μικροπολιτική (με μίγμα λαϊκισμού). Μια άλλη είναι ότι η φαντασία ορισμένων συμπολιτών μας δεν έχει όρια, ξεπερνά και εκείνη των καλλιτεχνών και μπερδεύουν τις χολιγουντιανές φαντασιώσεις με την πραγματική τέχνη, που έχει βαθιά ερείσματα στην αρχαία ελληνική, από την οποία κατά κανόνα εμπνέεται ο Κωστής Γεωργίου. Η δεύτερη, η σχετικά δυσδιάκριτη όψη, έχει να κάνει με την απόπειρα από ορισμένους κύκλους, που, με αφορμή την τέχνη επιδιώκουν να χαλιναγωγηθεί η ελεύθερη έκφραση και ακόμα να φιμωθούν φωνές που συχνά λένε αυτό που δεν «αρέσει». Στόχος τους είναι να καταστήσουν εαυτούς κυρίαρχους του παιχνιδιού, ακόμα και αυτού που δεν γνωρίζουν καν τους κανόνες ούτε θέλουν να μάθουν.

Η λογοκρισία και τα λαϊκά δικαστήρια δεν είναι άγνωστα στην ελληνική πολιτική και πολιτισμική ιστορία. Ας μην πάμε μακριά. Το πιο κοντινό παράδειγμα «φίμωσης» είναι το επεισόδιο από την έκθεση «Outlook”, που έγινε στην Αθήνα το 2003. Είναι μια περίπτωση που προφανώς ορισμένοι θέλουν να επαναλάβουν ως «νικητές». Η ιστορία όμως όταν επαναλαμβάνεται είναι μία μεγάλη φάρσα.

Ας αφήσουμε την τέχνη ελεύθερη. Είναι κρίμα για την Αθήνα που φιλοξένησε τη «Ντοκουμέντα» να ασχολείται με τη συλλογή υπογραφών, που σαν μουτζούρες λερώνουν ένα λαμπρό έργο τέχνης.

Σχόλια Αναγνωστών

5 Προσθήκη σχολίου
Φύλαξ 04.01.18
Αν υπάρχει επιταγή της Ευρώπης για δημιουργία γλυπτών γιατί δεν έχει ενημερωθεί η γλυπτική κοινότητα της χώρας;Γιατί δεν έχει ανατεθεί ούτε σε έναν γλύπτη της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών κάποιο έργο ή έστω η ζήτηση δωρεάν έργων από γλύπτες του εικαστικού επιμελητηρίου. Χάθηκαν οι γλύπτες που ξέρουν καλά να δουλεύουν την φόρμα και τον όγκο και βρέθηκε ο ζωγράφος ; Γιατί τόση υποστήριξη από τον δήμαρχο; Πότε είναι οι δημοτικές εκλογές να απαντήσουν οι δημότες;
Απάντηση
Φύλαξ Άγγελος 02.01.18
Δεν θα αλλάξουν αισθητική οι κάτοικοι με το ζόρι. Όλα τα περισπούδαστα που αναφέρει με αφήνουν αδιάφορη. Το ότι έχει μνημειακές διαστάσεις είναι η μόνη σχέση που έχει με τον όρο μνημείο. Το ότι ο καλλιτέχνης έχει πατεντάρει αυτό το κόκκινο για τα έργα του δεν σημαίνει πως αυτό το κόκκινο πάει παντού. Η εμφανής αντίθεση του μπλε με το κόκκινο δεν είναι απαραίτητα αρμονικό αποτέλεσμα, το βρίσκω κραυγαλέο.Τελος πως να σεβαστούμε το έργο ή τον καλλιτέχνη και όσους τον πατρωνάρουν, όταν δεν γίνεται σεβαστή η δική μας αισθητική στον τόπο μας; Το Φάληρο ανήκει στους Φαληριωτες , και όχι στον Δήμαρχο.Αν οι Φαληριωτες δεν επιθυμούν αυτή τη μοντέρνα όψη στην πόλη τους , αν προτιμούν να διατηρήσουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ή την γραφικότητα του τοπίου, ποιος θα τους επιβάλλει το αντίθετο και για ποιον λόγο; Αν στο Τοκυο ταιριάζουν τα γλυπτά του κ Γεωργίου δεν σημαίνει πως ταιριάζουν το ίδιο καλά και στην πλατεια της Κατω Ραχούλας...
Απάντηση
Ανδρέας 04.01.18
Σας παρακαλώ να μιλάτε μόνο για τον εαυτό σας. Εγώ είμαι γέννημα θρέμμα Φαληριώτης και πιστεύω ότι είναι ότι ωραιότερο υπάρχει, ένα πραγματικό στολίδι για την πόλη μου. Σταματήστε επιτέλους να μιλάτε και μέρους όλων μας. Σας παρακαλώ σταματήστε το φασιστικό τρόπο με τον οποίο με καταπιέζεται. Εγώ δεν είπα τίποτα για το απεχθές άγαλμα του Παλαιολόγου αλλά σεβάστηκα τις επιλογές κάποιων άλλως συμπολιτών μου. Φερθείτε επιτέλους ως άνθρωπος του 21 πρώτου αιώνα!
Απάντηση
Φλοίσβιος 31.12.17
Αγαπητέ κύριε Γιαννιέ συμφωνώ απόλυτα με τα όσα αναφέρετε στο σχόλιό σας.Και επιπλέον αυτών, σίγουρο είναι ότι μερικοί από τους σχίζοντες τα ιμάτιά τους, λίγοι, ελάχιστοι άλλωστε δημοτικοί σύμβουλοι που τρέχουν να μαζέψουν και υπογραφές(!)για το γλυπτό, έχουν εξαφανιστεί από τον Δήμαρχό μας που τους έχει πάρει παραμάζωμα και μεσα στις φτηνές κακιούλες τους βγάζουν κι άλλη μία. Δυστυχώς για αυτούς θα αποτύχουν για μία φορά ακόμη. Ευχαριστώ για την φιλιοξενία.
Απάντηση
Νίκος Γιαννιός 31.12.17
Έπρεπε να το δούμε κι αυτό για να νιώσουμε πόσο μεγάλο είναι το έλλειμμα παιδείας στην χώρα μας. Αμορφοσιά, φανατισμός και πολιτικός αμοραλισμός είναι ότι χρειάζεται για να φτάσουμε στα λαϊκά δικαστήρια. Κρύψτε τα βιβλία, τα αγάλματα και την Υπατία, οι βάρβαροι ευρίσκονται προ των πυλών.
Απάντηση
Προσθήκη σχολίου
ΠΡΟΣΘΕΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ!
Απάντηση σε x
* Υποχρεωτικά πεδία* Το vimaonline σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά και άσχετα με το περιοχόμενο του άρθρου σχόλια. Είναι αυτονόητο πως η ομάδα διαχείρισης φέρει ευθύνη μόνο για τα επώνυμα άρθρα των συντακτών και των συνεργατών της.

Σας ευχαριστούμε για την συμμετοχή σας.